Met de ondertekenaars van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is afgesproken de uitvoering van het akkoord te monitoren. Op deze pagina lees je waarom er gemonitord wordt en hoe dat gebeurt.

Monitoring van het GALA

De GALA-monitor kijkt of er beweging op gang is gekomen op de afgesproken doelen. Doel van het GALA is een gezonde generatie 2040, waarbij het stimuleren en behouden van de fysieke en mentale gezondheid centraal staat, met speciale aandacht voor mensen in kwetsbare situaties. In het GALA zijn afspraken gemaakt om lokaal en regionaal te werken aan zeven thema’s om mensen gezonder en actiever te laten leven. Inzichten uit de monitor kunnen gebruikt worden om het beleid te verbeteren.

Stand van zaken: GALA-monitor 2026

De derde rapportage over de GALA-monitor is op 29 juni 2026 gepubliceerd. Het rapport laat zien dat het medisch en sociaal domein steeds meer samenwerken en maatregelen nemen die goed zijn voor gezondheid en welzijn. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) adviseert de betrokken partijen zich op alle niveaus te blijven inspannen voor meer en betere samenwerking. Op landelijk niveau zijn rust, stabiliteit en duidelijkheid gewenst. Regionaal is regie, coördinatie en een gezamenlijke visie nodig. Lokaal is het belangrijk de plannen te gaan uitvoeren, waarbij maatwerk mogelijk is. Knelpunten die het RIVM al eerder signaleerde gelden nog steeds.

Speciaal voor gemeenten is de inspiratiegids Integraal werken aan gezondheid gemaakt, met voorbeelden en geleerde lessen van gemeenten uit het GALA-leernetwerk. Ook is er een kennisnotitie over de sociale basis in gemeentelijke beleidsvisies.

Wat je moet weten over de monitoring van het GALA

De monitor is zowel GALA-breed als voor de verschillende ketenaanpakken. Hierbij worden zoveel mogelijk bestaande databronnen gebruikt. Het monitoren gebeurt op de volgende manieren:

• Jaarlijkse vragenlijst onder gemeenten en zorgverzekeraars 

  Het RIVM doet elk jaar een uitvraag onder alle gemeenten en zorgverzekeraars. Gemeenten en zorgverzekeraars ontvangen hiervoor in januari een link om de vragenlijst in te vullen. De vragenlijst is gericht op verschillende aspecten van het GALA en de onderliggende (keten)aanpakken. Meedoen aan de vragenlijst maakt onderdeel uit van de Sisa-verantwoording door gemeenten voor de Brede SPUK-regeling. Zie voor meer informatie de website van de VNG.

• Interviews

  Gemeenten, zorgverzekeraars, GGD (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst)’en en andere betrokken partijen worden door het RIVM benaderd voor een interview om ervaringen op te halen rondom het werken aan preventie en de rol die het GALA en de SPUK hierin spelen. Dit verdiepende onderdeel vindt plaats onder een beperkte steekproef.

• Lerende evaluatie 

  Er zal een leernetwerk van gemeenten worden opgezet om op een actiegerichte manier de GALA-beweging te versterken. Binnen de lerende evaluatie staat het doel van ‘Ambitie naar Actie’ centraal; hoe bereik je als gemeente de GALA-doelen, hoe pak je dit op en waar loop je tegenaan? Middels plenaire sessies en thema specifieke leergroepen is er ruimte voor het uitwisselen van ervaringen en van elkaar te leren.

• Einddoelen van het GALA

  De GALA-monitor geeft ook inzicht in hoe het staat met het doel van een gezonde generatie in 2040 en met de gezondheidsachterstanden. Hiervoor wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande gegevens. Goed om hierbij te realiseren dat de verwachting is dat er niet op korte termijn veranderingen te zien zullen zijn.

• Analyse GALA-plannen

  Als onderdeel van de GALA-monitor (2024-2027) heeft het RIVM een steekproef van 60 GALA-plannen geanalyseerd om een beeld te krijgen van de ambities van gemeenten voor de doorontwikkeling van lokaal beleid in relatie tot het GALA. Deze informatie geeft handvatten voor de kennis- en ondersteuningspartners zoals VNG en het ministerie van VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport). De resultaten van deze analyse lees je in de kennisupdate.