Wat werkt bij valpreventie? Welk onderdeel mag u beslist niet overslaan bij de uitvoering van het antipestprogramma? Hoe past u een erkende leefstijlinterventie aan naar lokale omstandigheden? Inzicht in de werkzame elementen van een interventie helpt u deze vragen te beantwoorden.

Soorten werkzame elementen

Werkzame elementen zijn de onmisbare onderdelen die zorgen dat een interventie werkt. Als de werkzame elementen ontbreken, werkt de interventie niet of is zij minder effectief. Denk hierbij aan inhoudelijke elementen die voortkomen uit de gebruikte methode (bijvoorbeeld inzet van een rolmodel) of aan elementen die van belang zijn voor de uitvoering van de interventie (bijvoorbeeld  goede samenwerking).

  • Algemene werkzame elementen gelden voor alle interventies op het gebied van gezondheid en leefstijl. Denk aan een planmatige aanpak, betrekken van de doelgroep bij de interventie, toesnijden van de interventie op de sociaal-culturele waarden van de doelgroep en het inzetten van adequaat opgeleide/getrainde medewerkers bij de uitvoering.
  • Specifieke werkzame elementen gelden alleen voor een specifieke interventie, gericht op een specifiek doel, voor een specifieke doelgroep in de specifieke context waarin de interventie wordt uitgevoerd. Dit zijn bijvoorbeeld specifieke oefeningen voor valpreventieprogramma's. In het erkenningstraject richten we ons met name op  specifieke elementen.
  • Inhoudelijke elementen zijn de elementen die betrekking hebben op het doel, de doelgroep, de theorie en de gebruikte methoden van de interventie. Denk bij methoden bijvoorbeeld aan het inzetten van een actieplan, rolmodel of vaardigheidstraining.
  • Werkzame elementen in de uitvoering zitten in de omstandigheden of voorwaarden die van belang zijn voor de uitvoering van de interventie. Denk aan voldoende financiële middelen of aan een goede samenwerking tussen zorgverleners in de wijk.

Lees meer over werkzame elementen per thema en per doelgroep

Hoe maakt u gebruik van werkzame elementen?

Werkzame elementen helpen u om uw interventies maximale impact te geven. Ze zijn van groot belang als u een interventie wilt aanpassen, als u een interventie wilt kiezen, als u een generieke interventie wilt samenstellen uit bestaande interventies of als u een nieuwe interventie wilt ontwikkelen.

U wilt een interventie aanpassen

Vaak is het nodig een interventie aan te passen aan uw specifieke omstandigheden. Het is dan belangrijk om de werkzame onderdelen zoveel mogelijk te behouden. Zo kunt u de interventie inkorten of de uitvoering wijzigen (bijvoorbeeld e-learning inzetten in plaats van een groepstraining). Een voorbeeld van een succesvol aangepaste interventie is de Prima-aanpak, tegen pesten op scholen.

U zoekt een interventie

Een overzicht van werkzame elementen voor een specifiek thema of een specifieke doelgroep helpt u bij het kiezen van een interventie. Een voorbeeld van zo’n overzicht is: Wat werkt in valpreventie van Veiligheid.nl. Op loketgezondleven.nl kunt u gericht zoeken naar interventies op de punten die mogelijk nog missen in uw aanbod. Heeft u bijvoorbeeld vooral aandacht voor beweegprogramma’s? Kijk dan ook naar vroegsignalering in Valanalyse 65+ voor de eerstelijnszorg en naar interventies die aangrijpen op andere risicofactoren die u kunt combineren met beweegprogramma’s, zoals Halt! U valt.

U wilt een interventie ontwikkelen

Een overzicht van werkzame elementen helpt bij het ontwikkelen van een nieuwe interventie. TNONederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek zet in Werkzame elementen van voeding- en beweeginterventies op een rij wat de beste combinatie van elementen is: geef informatie over de gevolgen van gedrag op gezondheid, geef informatie over de voor- en nadelen van de actie en maak een vervolgafspraak na afloop van de interventie. Een nieuwe interventie zou in elk geval deze elementen moeten bevatten.

U wilt bestaande interventies samenvoegen

Als u meerdere vergelijkbare interventies wilt samenvoegen tot één algemenere interventie is het zinvol om na te gaan welke elementen gemeenschappelijk zijn. Die werkzame elementen moeten in elk geval terugkeren in de samengestelde interventie. Kenniscentrum Sport werkt bijvoorbeeld samen met verschillende sportbonden aan een generieke interventie om ouderen te binden aan een sportvereniging.

Animatie Werkzame Elementen

In de animatie ‘Laat staan wat werkt’ is te zien hoe u een interventie kunt aanpassen met behoud van werkzame elementen.

 

Laat staan wat werkt

(Beeldtitel: Werkzame elementen, laat staan wat werkt. Voice-over:)

RUSTIGE MUZIEK

VOICE-OVER: Als u een gezonde leefstijl wilt bevorderen dan zijn erkende leefstijlinterventies de beste keuze.

(Een animatie.)

Erkende interventies hebben kwaliteit en zijn goed uitvoerbaar.
Werkzame elementen zijn onderdelen van een interventie die ervoor zorgen dat de interventie de gewenste uitwerking heeft.
Bij het aanpassen van een interventie zijn de werkzame elementen van cruciaal belang.
Zolang u de kern, de werkzame elementen, overeind laat kunt u een interventie naar eigen inzicht aanpassen.
Een voorbeeld uit de praktijk: Ans, gezondheidsbevorderaar bij de GGD begeleidt scholen bij de aanpak van pesten.
Ze wil de erkende interventie Prima-aanpak gebruiken.
Een van de werkzame elementen is een training die vooraf wordt gegeven aan onderwijsprofessionals.
In de originele interventie is dat een groepstraining.
Voor de school waar Ans de interventie wil gebruiken, is dit te intensief.
Daarom kiest ze in plaats van de groepstraining voor een e-learning met team-intervisie.
Samen met de school voert Ans de aangepaste interventie Prima-aanpak uit met hun eigen planning en uitvoering.
U kunt een erkende leefstijlinterventie dus aanpassen zodat ze beter aansluit bij uw lokale omstandigheden.
Zolang de kern, de werkzame elementen, maar behouden blijven.
Werkzame elementen: laat staan wat werkt.

(Beeldtekst: www.loketgezondleven.nl/leefstijlinterventies. Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het beeld wordt robijnrood met wit.)

(Beeldtekst: Om het gebruik van erkende interventies te stimuleren, werkt het RIVM Centrum Gezond Leven samen met: Nederlands Jeugdinstituut (NJi), Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), Kenniscentrum Sport, Movisie, Trimbos-instituut, Vilans.)

Meer lezen over werkzame elementen?