Hoe kom je van een gezamenlijke visie op vitaal ouder worden tot concrete doelen? Lees hoe je met een doelen-inspanningen-netwerk (DIN) tot duidelijke ambities, doelen en prioriteiten komt. En vervolgens tot concrete inspanningen, acties en interventies. Werk ook hierbij goed samen met partners en inwoners. Zo vergroot en behoud je draagvlak voor de uitvoer van de activiteiten. Lees hoe je dit aanpakt: 

 

Stel ambities, doelen en prioriteiten vast met een doelen-inspanningen-netwerk 

Met een DIN visualiseer je de samenhang tussen ambitie, doelen en inspanningen. Dat doe je in stappen. 

Stap 1: beschrijf je ambitie 

In deze stap vorm je een ambitie vanuit je gezamenlijke visie. Een visie is een toekomstbeeld of droomscenario. In je ambitie beschrijf je hoe je dit (in grote lijnen) werkelijkheid gaat maken.

Voorbeeld uit de praktijk: gemeente Amsterdam

Visie 

“In Amsterdam nemen senioren volwaardig deel aan het maatschappelijk leven en hebben een betekenisvol en prettig leven. Senioren voelen zich gewaardeerd, krijgen de ondersteuning die ze nodig hebben en kunnen er vitaal ouder worden.” 

Ambitie 

“We vergroten de gelijke kansen voor Amsterdamse senioren om vitaal ouder te worden door het stimuleren van een gezonde en actieve levensstijl, het versterken van hun veerkracht en het verbeteren van hun leefomgeving.”

Bron: Programmaplan Vitaal Ouder Worden 2023-2026 | ggd.amsterdam.nl . 

Stap 2: stel prioriteiten & doelen 

In deze tweede stap koppel je zogenaamde ER-doelen aan je ambitie. ER staat voor ‘meer / minder’, ‘groter / kleiner’, ‘hoger / lager’. Deze ER-doelen zijn vaak gericht op aspecten van vitaal ouder worden. Denk hierbij aan de thema’s die inwoners zelf belangrijk vinden: mentaal, sociaal en leefstijl.

Stel prioriteiten: durf te kiezen!

Het is belangrijk keuzes te maken. Het is niet haalbaar op alle gezondheids- en leefstijlfactoren tegelijk in te zetten. Stel dus prioriteiten. Dat doe je door elkaar vragen te stellen: waar wil je op inzetten, wat kun je waarmaken, waar is veel draagvlak voor, waar kun je bij aansluiten, wat neem je (nu) niet mee? Deze afweging baseer je – met samenwerkingspartners en inwoners – op alles wat je in voorgaande stappen te weten bent gekomen. 

Voorbeeld ER-doelen gemeente Amsterdam

In 2026 … [ten opzichte van 2022]

  • … zijn er minder valincidenten onder Amsterdamse senioren.
  • … bewegen Amsterdamse senioren meer en hebben een gezonder voedingspatroon.
  • … zijn Amsterdamse senioren veerkrachtiger en beter voorbereid op het ouder worden: ze bereiden zich voor op het ouder worden, weten hulp(bronnen) te vinden en verbeteren hun cognitieve en mentale vitaliteit. 

Stap 3: zorg voor SMART Een doelstelling is SMART als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: Specifiek - Is de doelstelling eenduidig? Meetbaar - Onder welke (meetbare/observeerbare) voorwaarden of vorm is het doel bereikt? Acceptabel - Is deze acceptabel voor de doelgroep en/of het management? Realistisch - Is het doel haalbaar? Tijdsgebonden - Wanneer (in de tijd) moet het doel bereikt zijn? In plaats van Acceptabel (of het synoniem Aanvaardbaar) worden ook vaak Ambitieus (Bewerkstelligt het doel wel een echte verandering?), Actiegericht (Moet er echt iets voor worden gedaan?) of Aanwijsbaar gebruikt (Wie wijs je aan die het doel nastreeft?). (Een doelstelling is SMART als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: Specifiek - Is de doelstelling eenduidig? Meetbaar - Onder welke (meetbare/observeerbare) voorwaarden of vorm is het doel bereikt? Acceptabel - Is deze acceptabel voor de doelgroep en/of het management? Realistisch - Is het doel haalbaar? Tijdsgebonden - Wanneer (in de tijd) moet het doel bereikt zijn? In plaats van Acceptabel (of het synoniem Aanvaardbaar) worden ook vaak Ambitieus (Bewerkstelligt het doel wel een echte verandering?), Actiegericht (Moet er echt iets voor worden gedaan?) of Aanwijsbaar gebruikt (Wie wijs je aan die het doel nastreeft?). )-doelstellingen 

Je ER-doelen geven de grote lijnen neer. Doelen die te hoog-over zijn opgesteld maken het moeilijker te bepalen wat je precies gaat doen en ook wat je uiteindelijk kunt meten in een evaluatie. Zorg daarom voor SMART-doelen (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Relevant en Tijdsgebonden).  

Kijk bij het opstellen van deze doelen naar wat er in jouw regio, gemeente of wijk al aan plannen en doelen ligt. Bestaat er bijvoorbeeld al een aanpak van alcoholproblematiek of sporten en bewegen? Kijk of je hier met de SMART-doelen van jouw aanpak voor ouderen bij kunt aansluiten. Dat maakt de stap naar het kiezen van concrete activiteiten straks makkelijker. 

Voorbeeld gemeente Amsterdam

ER-doel: in 2026 … [ten opzichte van 2022]

  • … zijn er minder valincidenten onder Amsterdamse senioren.  
  • … bewegen Amsterdamse senioren meer. 

SMART Een doelstelling is SMART als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: Specifiek - Is de doelstelling eenduidig? Meetbaar - Onder welke (meetbare/observeerbare) voorwaarden of vorm is het doel bereikt? Acceptabel - Is deze acceptabel voor de doelgroep en/of het management? Realistisch - Is het doel haalbaar? Tijdsgebonden - Wanneer (in de tijd) moet het doel bereikt zijn? In plaats van Acceptabel (of het synoniem Aanvaardbaar) worden ook vaak Ambitieus (Bewerkstelligt het doel wel een echte verandering?), Actiegericht (Moet er echt iets voor worden gedaan?) of Aanwijsbaar gebruikt (Wie wijs je aan die het doel nastreeft?). (Een doelstelling is SMART als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: Specifiek - Is de doelstelling eenduidig? Meetbaar - Onder welke (meetbare/observeerbare) voorwaarden of vorm is het doel bereikt? Acceptabel - Is deze acceptabel voor de doelgroep en/of het management? Realistisch - Is het doel haalbaar? Tijdsgebonden - Wanneer (in de tijd) moet het doel bereikt zijn? In plaats van Acceptabel (of het synoniem Aanvaardbaar) worden ook vaak Ambitieus (Bewerkstelligt het doel wel een echte verandering?), Actiegericht (Moet er echt iets voor worden gedaan?) of Aanwijsbaar gebruikt (Wie wijs je aan die het doel nastreeft?). )-doelen: vanaf 2026: 

  • … is er een toename van 5 procentpunten van senioren die voldoen aan de beweegnorm.
  • … doet jaarlijks 14 procent van alle thuiswonende 65-plussers een valrisicotest (de 3-vragen-test).
  • … neemt jaarlijks 3 procent van de totale populatie zelfstandig wonende senioren deel aan beweegcursussen voor senioren.
  • … is er 40 procent afname van valincidenten bij de deelnemers aan valpreventieve cursussen. 

Stap 4: koppel inspanningen aan de gestelde doelen

Leg (vervolgens) een basis voor jouw uitvoeringsplan door inspanningen te koppelen aan jullie gestelde doelen. Maak hierbij ook gebruik van het al beschikbare aanbod in de wijk of gemeente en maak gebruik van inspiratie rond erkende interventies, informatie en tools. Ook dit doe je in samenwerking: kijk per doel wat er al gebeurt en wie hier actief is vanuit de verschillende domeinen en samenwerkingspartners. De informatie over de thema's die inwoners belangrijk vinden en hoe domeinen kunnen bijdragen kan hierbij helpen. 

Kies een mix van (erkende) interventies: zet in op 4 pijlers

Je zet effectief in op vitaal ouder worden door een integrale, samenhangende aanpak te kiezen. Wanneer je prioriteiten en duidelijke doelen hebt gesteld rond specifieke thema’s, zet je voor een samenhangende aanpak in op 4 pijlers. Dat zijn: educatie, signalering en ondersteuning, omgeving, en regelgeving en handhaving. Als je zorgt dat jullie inspanningen samen inzetten op deze pijlers, wordt de totale aanpak effectiever. Samenwerking met verschillende domeinen is hierbij essentieel. Lees meer over de 4 pijlers in de Aanpak Gezonde Gemeente.

Voorbeeld uit de praktijk: Goed voorbereid ouder worden

De GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst ) Hart voor Brabant ontwikkelde in samenwerking met ouderen en andere organisaties het concept ‘Goed voorbereid ouder worden’. Over ieder deelthema en de onderliggende onderwerpen is goed nagedacht. Waarom is het belangrijk? Wat kan een oudere zelf doen en tot slot, welke hulp kan je als gemeente bieden? Bekijk hoe zij dit in beeld hebben gebracht: Goed voorbereid ouder worden | ggdhvb.nl.