Samenwerken en een gezamenlijke visie zijn essentieel bij werken aan vitaal ouder worden. Verschillende gemeentelijke domeinen en lokale en regionale samenwerkingspartners kunnen bijdragen om van jullie aanpak een succes te maken. Van grote meerwaarde is inwoners al vanaf de start te betrekken, want zo kun je goed aansluiten bij hun ervaringen en behoeften. Deze pagina gaat over hoe je effectief samenwerkt aan jullie lokale en regionale beleid en laat je inspireren door de praktijkvoorbeelden. Je leest over:  

 

Werk vanuit een gezamenlijke visie op vitaal ouder worden

Een gezamenlijke visie helpt om concreet aan de slag te gaan met vitaal ouder worden en het bestaande beleid kritisch te bekijken. Wat verstaan jullie onder vitaal ouder worden? Hoe kijken collega’s uit andere domeinen en samenwerkingspartners hier naar, en wat vinden inwoners zelf? Wat zijn de verschillen tussen groepen van inwoners en wat zijn hun behoeften? Denk bijvoorbeeld aan migrantenouderen of inwoners met een lagere SEP Sociaaleconomische Positie (Sociaaleconomische Positie ).  
 

Benut de figuur vitaal ouder worden. Begin je blanco, of zijn er al keuzes gemaakt voor een wijk of thema waar je op in gaat zetten? Als je helder hebt wat voor jullie bij vitaal ouder worden hoort, kun je inschatten of alle relevante collega’s en partners al betrokken zijn. Kijk voor suggesties en inspiratie op de pagina Wat is vitaal ouder worden. 

Voorbeeld: visie gemeente Amsterdam 

“In Amsterdam nemen senioren volwaardig deel aan het maatschappelijk leven en hebben een betekenisvol en prettig leven. Senioren voelen zich gewaardeerd, krijgen de ondersteuning die ze nodig hebben en kunnen er vitaal ouder worden.” 

Bron: Programmaplan Vitaal Ouder Worden 2023-2026 | GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst ) Amsterdam 

Voorbeeld: Fitaal Wiis model

Het expertteam ouderen van GGD Fryslân verkende waar de focus moest liggen bij preventie. Hoe kunnen ouderen zich voorbereiden op een vitale oude dag? Hiervoor  voerden zij gesprekken met de ouderen zelf, ketenpartners, onderzoekers, beleidsmakers en bestuurders. De opbrengsten en het Fitaal Wiis model vind je op friesepreventieaanpak.nl. Het model biedt handvatten voor een gesprek met beleidsmakers en vormt de basis voor de aanpak voor vitaal ouder worden. 

Werk samen met domeinen en partners

Keuzes en beleid vanuit verschillende domeinen hebben invloed op vitaal ouder worden. Denk bijvoorbeeld aan gezondheid en sport, maar ook het bredere sociale en het fysieke domein. Voor een succesvolle aanpak is het van belang dat je vanuit deze domeinen samenwerkt. Daarbij gaat het zowel om interne samenwerking opzetten of versterken met collega’s van andere afdelingen als met externe partners. Op deze pagina helpen we met handige tools en voorbeelden die specifiek gaan over samenwerken rondom vitaal ouder worden. Kijkt voor algemene informatie in het dossier Domeinoverstijgende samenwerking opstarten, versterken en borgen.

Samenwerken in netwerken: zinvol, maar hoe doe je dat? 

Goed samenwerken levert ouderen en professionals iets op. Oudere inwoners voelen zich niet alleen gezien en gehoord, ook krijgen zij eerder passende ondersteuning. En professionals krijgen een completer beeld van wat er speelt, hoe ze vraagstukken kunnen oplossen en ervaren dat ze er niet alleen voor staan, maar echt samenwerken met hun collega’s. Alle reden om hierop in te zetten.  

Wat kun je doen?

  • Zorg voor een gedeelde visie.
  • Leer elkaar kennen en begrijpen. Zoek actief contact met inwoners, zorg- en hulpverleners in de wijk, en collega’s van andere domeinen en ga samen in gesprek. Denk ook aan welzijnsorganisaties, maatschappelijk werk en zorgorganisaties.
  • Maak duidelijke afspraken over de regie. Verschillende partijen zijn vanuit hun eigen wettelijk kader betrokken. Regievoering over alle initiatieven door één partij is daarom niet realistisch. Spreek af wie wat doet wat. Benut hiervoor de tools rondom samenwerken.
  • Zet de behoeften van ouderen centraal.

Wie doet wat: rollen en verantwoordelijkheden

Een samenwerkingsverband kent diverse rollen die om invulling vragen: wie heeft de regie, wie beslissen, wie denken er mee? Als je daar onderling goede afspraken over maakt, loopt een samenwerking beter. 

Gemeenten, GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst )’en en zorgverzekeraars hebben wettelijke verantwoordelijkheden voor gezond en vitaal ouder worden. Je leest deze op de pagina Landelijk beleid, programma's en netwerken ouderen. 

Voorbeeld: WIJk Actief

WIJk Actief (Open Universiteit) is een programma waarin verschillende partijen in een wijk of dorp samenwerken om 65-plussers te helpen gezond ouder te worden. WIJk Actief is ontwikkeld samen met 65-plussers en andere partijen uit de buurt. Men kijkt goed naar wat 65-plussers zelf belangrijk vinden en hoe ze dit zo goed mogelijk kunnen oppakken. Zo wordt WIJk Actief een programma dat echt past bij de lokale behoeften van de oudere bewoners in de buurt of het dorp. 

Regionale samenwerking

Vanuit landelijk beleid, programma’s en akkoorden wordt ingezet op de versterking van regionale samenwerking en sturing. GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst )’en spelen hierin een verbindende rol tussen de gemeenten en het landelijke beleid. Vaak werken zij samen met regionale zorgorganisaties, zoals de ROS Regionale Ondersteuningsstructuur (Regionale Ondersteuningsstructuur ), het zorgkantoor of de zorgverzekeraar. Ben je hier al bij betrokken, of kun je in jouw regio aanhaken bij netwerken die zich richten op (thema’s binnen) vitaal ouder worden?

Meer weten? 

Betrek inwoners bij het beleidsproces

Effectief beleid voor vitaal ouder worden ontwikkelen gaat niet zonder betrokkenheid van inwoners zelf. Een aandachtspunt is dat je een passende vorm kiest: hoeveel ruimte is er om mee te denken? En hoe bereik je díe inwoners waar het over gaat? Inwoners betrekken is zowel van belang bij de voorbereiding als bij de uitvoering en evaluatie van beleid. Op deze pagina vind je informatie over inwoners betrekken bij vitaal ouder worden. Algemene informatie lees je in het dossier Inwoners betrekken.  

“Praten mét, niet óver ouderen, zodat ouderen betrokken zijn bij alles wat hen direct en indirect aangaat. Waardoor zij een actieve bijdrage kunnen leveren aan de samenleving en samen met andere leeftijdscategorieën verantwoordelijkheid dragen.”  

Ouderen aan de beleidstafel; de afvinkparticipatie voorbij | beteroud.nl | De Raad van Ouderen 

Ouderen betrekken: met welk doel?

Voordat je inwoners betrekt is het belangrijk te bedenken welk doel je daarmee wilt behalen. Wil je ouderen informeren of informatie bij hen ophalen, of kunnen zij meebeslissen of coproduceren? Elk doel vraagt om een eigen aanpak. Bedenk ook hóe je de inwoners wilt benaderen en wíe dat doet. Niet iedereen voelt zich bijvoorbeeld aangesproken door de woorden 'oudere' of 'ouder worden'. Denk daar vooraf goed over na. 

Voorbeeld: project ‘Senioren sterker maken: fysiek en sociaal’

Ondanks dat er draagvlak is voor participatie, spelen er bij gemeenten nog veel vragen en uitdagingen om ouderen een echt actieve rol te geven. In de infographic Ouderen participeren bij beleid | movisie.nl  vind je de meest gehoorde drempels voor ouderenparticipatie, tips en al bekende informatie. Zo kunnen ouderen beter en vaker betrokken worden bij beleid. 

Ouderen betrekken die je moeilijker kan bereiken  

Vaak zijn ouderen uit kwetsbare groepen ondervertegenwoordigd. Denk aan groepen met een lagere SEP Sociaaleconomische Positie (Sociaaleconomische Positie ) of migratieachtergrond. Om bij hun behoeften aan te sluiten en hen te bereiken met activiteiten gericht op vitaal ouder worden, is het belangrijk dat je hier extra aandacht aan besteedt. Lees hoe je deze groep ouderen kunt betrekken: Samenwerken om Gezondheidsverschillen te verkleinen | pharos.nl.  

Meer tools en informatie?