U bent hier

Goed Gevoed Ouder Worden

Naam interventie Goed Gevoed Ouder Worden
Eigenaar Stuurgroep Ondervoeding
Laatst gepubliceerd 12-12-2018
Algemene informatie
Korte omschrijving

Eén op de tien zelfstandig wonende ouderen is ondervoed. Dit percentage stijgt met de leeftijd en met de zorgbehoefte. Ondervoeding leidt onder andere tot een grotere kans op vallen, ziekenhuisopname of verpleeghuisopname. De interventie Goed Gevoed Ouder Worden is ontwikkeld door de Stuurgroep Ondervoeding in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en i.s.m. ouderenbond KBO-PCOB. Het doel is het vergroten van bewustwording van zelfstandig wonende ouderen, mantelzorgers en zorgprofessionals t.a.v. oorzaken, gevolgen en behandeling van ondervoeding. De interventie bestaat uit drie onderdelen (website, groepsbijeenkomst voor ouderen en mantelzorgers, scholing voor zorgverleners) en is gericht op het vergroten van bewustwording en het inzicht in eigen voedingsgedrag bij ouderen en mantelzorgers en de eigen-effectiviteit (vaardigheidstraining) bij zorgverleners. De groepsbijeenkomst en scholing worden uitgevoerd door een getrainde, eerstelijns diëtist. De website is vrij toegankelijk.

Doel

De bewustwording vergroten met betrekking tot de negatieve gevolgen van (verhoogd risico op) ondervoeding op de gezondheid van zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder, hoe men (verhoogd risico op) ondervoeding herkent en hoe (verhoogd risico op) ondervoeding kan worden voorkomen bij deze doelgroep.

Vorm van preventie
  • Selectieve preventie
Website(s)
Contactperso(o)n(en)
Naam Emmelyne Vasse
Organisatie Stuurgroep Ondervoeding
E-mailadres e.vasse@stuurgroepondervoeding.nl
Telefoonnummer organisatie 020-6266694
Naam Elke Naumann
Organisatie Stuurgroep Ondervoeding / Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
E-mailadres e.naumann@han.nl
Telefoonnummer organisatie 024-3530531
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum beoordeling 22-11-2018
Oordeel commissie

De interventie richt zich op het vergroten van kennis en bewustzijn over ondervoeding bij ouderen en mantelzorgers. De problematiek en beïnvloedbare factoren zijn goed beschreven en met actuele gegevens onderbouwd.

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Uitvoerbaarheid interventie

De interventie bestaat uit een mooie eenvoudige website, een bijeenkomst voor ouderen en mantelzorgers en een training voor zorgprofessionals. Door de eenvoud en lage kosten is de interventie makkelijk in te zetten.

Aanpak in het kort

De interventie bestaat uit:

  • een website voor ouderen en mantelzorgers met o.a. informatie en twee zelftests m.b.t. goede voeding en ondervoeding
  • een groepsbijeenkomst voor ouderen en mantelzorgers
  • een scholing voor eerstelijns zorgverleners

Implementatie en uitvoer vindt plaats via eerstelijns diëtisten getraind en ondersteund door de Stuurgroep Ondervoeding.

Doelgroep

De interventie kent twee doelgroepen. Ten eerste ouderen van 65 jaar en ouder en hun mantelzorgers die zelfstandig wonen en de Nederlandse taal kunnen lezen en begrijpen. Ten tweede eerstelijns zorgprofessionals die betrokken zijn bij de zorg voor deze ouderen. Eerstelijns diëtisten voeren de interventie uit (intermediaire doelgroep).

Materiaal in het kort

De website is gratis beschikbaar. Voor promotie zijn beschikbaar: een flyer, brochure en advertenties.

Beschikbare materialen voor de groepsbijeenkomst en scholing zijn:

  • Powerpoint presentatie met handleiding voor voorbereiding en uitvoer
  • Evaluatieformulier voor deelnemers
  • Advertenties/korte berichtjes voor werving voor groepsbijeenkomst
Onderbouwing

De interventie richt zich op de factoren die bewustwording beïnvloeden: kennis, risico-perceptie, signalen uit de omgeving (I-Change model). Belangrijke elementen zijn:

  • Kennisoverdracht via de website met daarop 2 zelftesten die voorlichting-op-maat (tailoring) geven via geautomatiseerd, gepersonaliseerd advies.
  • Kennisoverdracht en vaardigheidstraining om eigen-effectiviteit te vergroten bij eerstelijnszorgverleners via scholing.
  • De interventie betrekt de omgeving (mantelzorgers en eerstelijns zorgverleners) waardoor ouderen ook via signalen uit de omgeving meer bewust worden van hun gedrag.
  • De interventie combineert kennis over gezonde voeding en (risicofactoren voor) ondervoeding op de website en in de groepsbijeenkomst. Dit maakt de interventie geschikt voor een brede groep zelfstandig wonende ouderen en mantelzorgers.
Onderzoek

In kwalitatief gebruikersonderzoek wordt de website positief beoordeeld door ouderen. Informatie is bruikbaar en de zelftesten zijn leuk om te doen. Kwantitatieve gebruikersgegevens (Google Analytics) laten zien dat in de 13 maanden na lancering er tussen de 13.000-14.000 bezoekers zijn geweest. Hiervan was 26% 65 jaar en ouder (schatting Google Analytics). De zelftest “Ben ik ondervoed” is in deze periode meer dan 1400 keer ingevuld, de zelftest “Hoe eet ik nu?” meer dan 3500 keer.

De groepsbijeenkomst voor ouderen en mantelzorgers en de scholing voor eerstelijns zorgprofessionals zijn na geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten zijn deze interventieonderdelen aangepast.

Document(en)
Thema
Leefstijlonderwerpen
  • Voeding
Overig
  • Algemene gezondheid
  • Ouder worden
Lichaam (Risico op) ondervoeding
Setting
Setting
  • Welzijnsinstelling
  • Wijk / faciliteiten in de wijk
  • Eerstelijnszorg
  • Woonzorginstelling
  • Thuiszorg
Doelgroep
Leeftijd 60 tot 99
Geslacht Beide
Doelgroep
  • Mantelzorgers / vrijwilligers
  • Ouderen
  • Partners / familieleden
  • Zorgverleners
Methodiek
Activiteiten en methodieken
  • Scholing professionals / train de trainer
  • Internet / intranet
  • Workshop / cursus / voorlichtingsbijeenkomst
Documenten
Documenten en materialen
  • Handleiding
  • Presentatie
Betrokken organisaties
Financier
Soort financier
  • Nationale overheid
  • Zorgverzekeraar
Evaluatie en ontwikkeling
Evaluatie type
  • Gebruikersonderzoek
  • Procesevaluatie
Succesfactoren van deze interventie

Tijdens de scholing voor de zorgverleners wordt geoefend (vaardigheidstraining) met een valide screeningsmethode.

De omgeving van zelfstandig wonende ouderen (mantelzorgers en eerstelijns zorgverleners) worden ook betrokken.

Interventie-onderdelen worden uitgevoerd door eerstelijns diëtisten met ervaring met de doelgroep.

Via 2 zelftesten op de website wordt voorlichting-op-maat (tailoring) gegeven via gepersonaliseerd advies n.a.v. de gegeven antwoorden op de vragen.

Toekomstige ontwikkeling

De bedoeling is om de website www.goedgevoedouderworden.nl in de toekomst uit te breiden met subpagina's gericht op de lokale situatie (regio / provincie).

Uitvoeringslocatie
Schaal van uitvoering Landelijk