U bent hier

De Gezonde Schoolkantine

Naam interventie De Gezonde Schoolkantine
Eigenaar Stichting Voedingscentrum Nederland
Laatst gepubliceerd 05-07-2017
Algemene informatie
Korte omschrijving

Het programma 'De Gezonde Schoolkantine' biedt praktische informatie en concrete hulpmiddelen waarmee scholen (voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs) aan de slag kunnen om van hun schoolkantine een gezonde schoolkantine te maken. Het programma bestaat uit zes stappen die ondersteund worden met een handleiding, inspiratielijst, Kantinescan en recepten.

  1. Vorm een team,
  2. Inventariseer de school,
  3. Stel doelen op,
  4. Aan de slag
  5. Evalueer acties,
  6. Vastleggen in beleid.

Ook biedt de Schoolkantine Brigade extra ondersteuning voor scholen en GGD’en. De Brigade kan onder andere helpen bij het in kaart brengen van het aanbod, het opstellen van het stappenplan, voedingsgerelateerde vragen beantwoorden en ondersteuning bieden op locatie. Meer informatie over De Gezonde Schoolkantine is te vinden op www.voedingscentrum.nl/gezondeschoolkantine

Doel

Leerlingen/studenten van scholen die hebben deelgenomen aan het programma De Gezonde Schoolkantine kopen gezondere producten in de schoolkantine. De definitie van gezond is bepaald in de Richtlijnen Gezondere Kantines van het Voedingscentrum.

Vorm van preventie
  • Universele preventie
Website(s)
Lokale uitvoeringen van deze interventie
Contactperso(o)n(en)
Naam Heleen Schuit
Organisatie Stichting Voedingscentrum Nederland
E-mailadres degezondeschoolkantine@voedingscentrum.nl
Telefoonnummer organisatie 070-3068875
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum beoordeling 01-10-2015
Oordeel commissie

De commissie is positief over het feit dat door de interventie de gezondere producten vooraan liggen in de schoolkantine.

 

Erkend door commissie 2,  Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Uitvoerbaarheid interventie

De Schoolkantine Brigade geeft advies op maat om de 6 stappen uit het stappenplan te realiseren. Dit komt het planmatig proces ten goede.

Aanpak in het kort

De interventie ondersteunt het doorlopen van een planmatig proces door middel van het volgende stappenplan om een gezonde schoolkantine te realiseren:

  1. Het vormen van een team.
  2. Inventariseren van schoolkantine-aanbod.
  3. Doelen opstellen.
  4. Aan de slag.
  5. Vastleggen in beleid.
  6. Evalueren.

De Schoolkantine Brigade geeft advies op maat om deze stappen te realiseren.
Het programma bestaat sinds 2003, is in de loop der tijd steeds doorontwikkeld en heeft een eerste CGL erkenning toegekend gekregen in 2010.

Doelgroep

De einddoelgroep van De Gezonde Schoolkantine zijn alle leerlingen in het voortgezet onderwijs (981.798) en alle studenten op het middelbaar beroepsonderwijs (499.843). Het gaat hier om jongeren in de leeftijd van 11 tot en met ongeveer 20 jaar.

Materiaal in het kort
  • Inspiratielijst Gezonde Schoolkantine voor scholen
  • Posters voor scholen
  • Factsheet ‘Richtlijnen Gezondere Kantines’ (ook in het Engels verkrijgbaar)
  • Factsheet ‘Invloed van de omgeving op eetgedrag’
  • Kantinescan (inclusief demo) (ook in het Engels verkrijgbaar)
  • Jongerenfilm over inrichten Gezonde Schoolkantine
  • Brochure Richtlijnen Gezondere Kantines
  • Commitment poster op maat voor school
Uitkomsten praktijkonderzoek in het kort

Onderzoek onder 68 VO- en MBO-scholen wijst uit dat bijna 84% van de scholen na het eerste bezoek van de Schoolkantine Brigade aan de slag is gegaan. Het aantal gezonde producten laat een procentuele stijging zien van 21,3. Het aantal ongezonde producten neemt af met 1,4%. O.a. het contact met de Brigade wordt als bevorderende factor gezien. (iResearch, 2014)
RIVM-onderzoek (Milder et al., 2014) onder 325 scholen laat zien dat scholen die deelnemen aan het programma De Gezonde Schoolkantine meer gezonde producten aanbieden in hun schoolkantines en meer acties ondernemen om eetgedrag te verbeteren dan niet-deelnemende scholen.
Evaluatieonderzoek in 2010 (iResearch) onder deelnemende en niet-deelnemende scholen laat zien dat deelnemende scholen aangeven dat door deelname het aanbod in de kantine gezonder is geworden. Voor de intentie tot bestendiging van het programma blijkt dat het belangrijk is dat scholen bij de start van het programma een werkgroep en een stappenplan opstellen.

Onderbouwing

Vrijwel alle VO- en MBO-scholen hebben een schoolkantine en/of frisdrankautomaten, het kantineaanbod bestaat vaak voor een aanzienlijk deel uit ongezonde producten. Een ongezonde schoolomgeving kan bijdragen aan een ongezond voedingspatroon van leerlingen. Een ongezond voedingspatroon kan leiden tot (ernstig) overgewicht en alle gevolgen van dien.
De meeste voedselkeuzes worden onbewust gemaakt en veelal geleid door prikkels uit de omgeving. Een ongezond voedselaanbod in de schoolkantine leidt daarom makkelijker tot ongezonde voedselkeuzes.

 

De Gezonde Schoolkantine helpt scholen een gezonde eetomgeving te creëren waarin de gezonde keuze de gemakkelijke is op basis van het nudgingprincipe; doordat het overgrote deel van het aanbod gezond is en het op een aantrekkelijke manier wordt aangeboden, zullen leerlingen hier eerder voor kiezen. Verschillende onderzoeken hebben het effect van deze strategie op aankoopgedrag aangetoond

Document(en)
Thema
Leefstijlonderwerpen
  • Overgewicht
  • Voeding
Setting
Setting
  • Onderwijs: mbo
  • Onderwijs: voortgezet onderwijs
Doelgroep
Leeftijd 11 tot 20
Geslacht Beide
Doelgroep
  • Kinderen / jongeren
  • Leerkrachten / docenten / pedagogisch medewerkers
  • Scholieren / studenten
  • Kantinebeheerders/cateraars
Methodiek
Activiteiten en methodieken
  • Internet / intranet
  • Voorlichting op maat
  • Voorlichtingsmateriaal
  • Workshop / cursus / voorlichtingsbijeenkomst
Beleid / ketenontwikkeling / organisatie
  • Advies / consultatie
  • Beleidsontwikkeling / (beleids)sessies
  • Draagvlak creëren
  • Procesgerichte interventie
Documenten
Documenten en materialen
  • Cd / dvd / video / film
  • Evaluatieverslag
  • Folder / brochure / flyer
  • Handleiding
  • Poster
  • Presentatie
  • Quiz / test
  • Subsidieaanvraag
  • Artikel (krant / tijdschrift)
Weblinks
Betrokken organisaties
Financier
Soort financier
  • Nationale overheid
Organisaties
SoortNaam en eventuele rol
GGDGGD (Rol: Uitvoerend)
Evaluatie en ontwikkeling
Evaluatie type
  • Effectevaluatie
  • Procesevaluatie
Succesfactoren van deze interventie

Het opstellen van een werkgroep en het opstellen van een stappenplan blijken bovendien van belang te zijn voor de intentie tot bestendiging van het programma De Gezonde Schoolkantine. Wat betreft ondersteuning van de GGD is gebleken dat veel scholen ondersteuning van de GGD krijgen en over het algemeen tevreden zijn hierover.

Aandachtspunten van deze interventie

Onvoldoende tijd, draagvlak, financiën.

Uitvoeringslocatie
Schaal van uitvoering Landelijk
Verwijzingen
Interventie verwijzingen
Thema verwijzingen
Toolkit verwijzingen