U bent hier

Stappenplan preventieve zorg voor ouderen

Op gebied van preventieve zorg voor ouderen hebben gemeenten de taak om:

  • Inzicht te hebben in de gezondheidstoestand en welbevinden van ouderen binnen de gemeente
  • Een monitoringssysteem te hebben om kwetsbaarheid bij ouderen vroegtijdig te signaleren of op te sporen
  • Beleid te formuleren op gebied van preventieve zorg voor ouderen
  • Passend aanbod voor ouderen te organiseren voor ouderen op gebied van preventie, zorg en welzijn
  • Regie en coördinatie te voeren op preventieve zorg voor ouderen

In dit stappenplan vindt u handvatten om daar concreet mee aan de slag te gaan:

Stap 1: Zicht op (kwetsbare) ouderen binnen de gemeente

  • Gebruik de ouderenmonitor van de GGD om zicht te hebben op de gezondheidstoestand en welbevinden van ouderen in de gemeente.
  • Omdat gezondheid van ouderen nauw samenhangt met sociale factoren is het verstandig de ouderenmonitor te verbinden aan gegevens vanuit het sociale domein. Een mooi voorbeeld hiervan vindt vindt u in het e-magazine van GGD Noord en Oost Gelderland

Breng relevante partners in de wijk in beeld. Denk aan ouderen zelf, eerstelijnszorgprofessionals (o.a. huisarts, fysiotherapie en wijkverpleegkundige), sociaal professionals (o.a. ouderenadviseurs, sociaal wijkteam), vrijwilligersorganisaties (o.a. Zonnebloem), beweegprofessionals (oa. sportverenigingen, buurtsportcoach) maar ook de kerk, moskee, supermarkt, buren, wijkbewoners, studenten, etc.

  • Breng in kaart welke projecten en programma’s er al lopen in de wijk, bijvoorbeeld op gebied van bewegen, gezond eten en het bevorderen van sociale contacten. De preventiematrix kan hierbij helpen.
  • Bespreek de beschikbare gegevens en cijfers met ouderen, professionals en vrijwilligers in de wijk. Herkennen zij zich in het beeld dat wordt geschetst of zijn voor hen andere thema’s van belang? Ga naar ouderen in de wijk toe om dit gesprek te voeren.

Stap 2: Kies prioriteiten en doelen vanuit een gezamenlijke visie

  • Werk samen met ouderen en relevante partners aan een gezamenlijke integrale visie op preventieve ouderenzorg. Een gezamenlijke visie kan eraan bijdragen dat partijen samen dezelfde richting op gaan en hun activiteiten hierop afstemmen. Een mooi voorbeeld hiervan is gemeente Den Haag die zich, samen met partners en ouderen, ten doel heeft gesteld een seniorvriendelijke stad te worden.
  • Kies op basis van stap 1 en 2 gezamenlijke prioriteiten en doelen. Sluit daarbij aan bij wat ouderen nodig hebben om langer zelfstandig te blijven functioneren en wonen.

Stap 3: Maak een plan voor een integrale wijkaanpak

  • Maak een plan voor een integrale wijkaanpak gericht op preventieve zorg voor ouderen. Neem in het plan op: doelen en interventies, beoogde resultaten, ieders rol en verantwoordelijkheid, randvoorwaarden zoals tijd, financiële middelen, de rol van regisseur en delen van patiënt/cliëntinformatie. Een voorbeeld van een integrale wijkaanpak is het project ‘Even Buurten’, waarin vrijwilligers in de buurt een belangrijke rol spelen.
  • Betrek ouderen bij het opstellen van dit plan. Wat hebben zij nodig om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen? Lees hoe ouderen in het Gooi dit doen.
  • Maak bij de keuze voor activiteiten of interventies gebruik van het aanbod van erkende interventies. Sluit hierbij aan bij wat er al is. Interventies zijn het meest succesvol als zij in samenspraak met ouderen of door ouderen bedacht en uitgevoerd worden. Daarnaast hebben interventies bij voorkeur effecten op meerdere gebieden van het ouder worden, bijvoorbeeld zowel op fysieke als sociale elementen.
  • Aansluiten bij de levensloop kan helpen om ouderen beter te bereiken en te betrekken. Momenten als pensionering, verlies van een partner of verhuizing kunnen momenten zijn waarop ouderen meer open staan voor vragen of voor preventieve activiteiten vanuit de gemeente.
  • Uit onderzoek weten we dat het goed is om in ieder geval na te denken over het aanbod van activiteiten rondom de thema’s: bewegen en ontmoeten, stimuleren van een gezonde leefstijl, ouderen stimuleren om na te denken over ouder worden, investeren in zelfredzaamheid, eigen regie en zingeving.

Tip: Denk bij het opstellen van het plan ook aan de pijlers van de integrale aanpak

Fysieke omgeving:

Denk hierbij aan het huis en de directe woonomgeving van de ouderen, zoals aandacht voor valpreventie, voorzieningen in de wijk, voldoende bankjes en veilige stoepen onderweg naar die voorzieningen, voldoende toiletgelegenheid in een winkelcentrum, OV, etc.  De omgevingswet biedt hiervoor kansen.

Sociale omgeving:

Denk hierbij aan het onderhouden van een sociaal netwerk , investeren in zingeving, actief mee blijven doen , ondersteunen van mantelzorgers.

Voorlichting en educatie:

Denk hierbij aan voorlichting over een gezonde leefstijl zoals bewegen,  gezonde voeding, en voorkomen overmatig alcoholgebruik.

Signalering, advies en ondersteuning

Denk hierbij bijvoorbeeld aan een methode voor vroegsigalering en effectief vervolgaanbod.

Voorbeeld: Wijksafari Amsterdam

In 2015 startte de gemeente onderzoek met als vraag: hoe kunnen we de buitenruimte zo inrichten dat de oudere Amsterdammer die zorg en ondersteuning nodig heeft, zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen? Daarbij is samen met ouderen in 4 buurten gekeken wat nodig is. De bevindingen kunt u lezen in Zorg en Ruimte voor ouderen. Op basis van deze studie wordt in 2018 geëxperimenteerd met  levensloopbestendige routes in drie van deze buurten.


Stap 4: Aan de slag

  • Voer het plan voor een integrale wijkaanpak samen met ouderen en partners uit. Toets regelmatig draagvlak, de voortgang, de gemaakte samenwerkingsafspraken.
  • Organiseer bijvoorbeeld 2x per jaar een thema bijeenkomst voor alle samenwerkingspartners rond ouderen om iedereen betrokken te houden.
  • Een voorbeeld waarin de GGD de rol van regisseur op zich heeft genomen is ‘Ouderen in veilige handen’, GGD Gelderland Zuid.

Stap 5: Evalueer en monitor

Het monitoren van het ingezette ouderengezondheidszorgbeleid is belangrijk om zicht te houden op de voortgang van de beoogde resultaten. In de handreiking vindt u meer informatie over het monitoren en evalueren van het beleid en de uitvoering daarvan.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer