Om gezondheidsverschillen in uw gemeente te verminderen, heeft u cijfers en feiten nodig. Zo kunt u prioriteiten stellen, bepalen wat uw doelgroepen zijn en heeft u meer kans dat uw beleid effectief zal zijn.

Content pagina cijfers en feiten gezondheidsverschillen

 

Wat zijn gezondheidsverschillen?

Gezondheidsverschillen zijn verschillen tussen groepen mensen in de Nederlandse samenleving qua levensverwachting, aantal gezonde jaren en ervaren gezondheid. Er zijn veel factoren van invloed op deze gezondheidsverschillen. Een van die factoren is  sociaaleconomische status. Indicatoren voor sociaaleconomische status zijn: opleiding, beroep en inkomen. Daar worden omgeving, welvaart en vermogen vaak aan toegevoegd.

Een voorbeeld van zo’n sociaaleconomisch gezondheidsverschil: mensen met een laag opleidingsniveau leven gemiddeld 6 jaar korter en 15 jaar in minder goede ervaren gezondheid dan mensen met een hoog opleidingsniveau (Factsheet Pharos, 2019).

 

Oorzaken gezondheidsverschillen

Een van de oorzaken is dat door sociaaleconomische status de toegang van een individu of groep tot middelen voor het krijgen en behouden van een goede gezondheid verschilt. Daarnaast zijn er andere factoren, waaronder:

Deze factoren beïnvloeden elkaar over een langere tijdsperiode en stapelen zich tijdens de levensloop op. Ze liggen voor een groot deel buiten het gezondheidsdomein en niet iedereen heeft er in dezelfde mate vat op of kan er verantwoordelijkheid over nemen. Ook maakt interactie tussen factoren  gezondheidsverschillen complex.

Content Gezondheidsvaardigheden

Gezondheidsinformatie vinden, begrijpen, beoordelen en toepassen noemen we gezondheidsvaardigheden. Uit onderzoek naar gezondheidsvaardigheden  (Nivel, 2019) blijkt dat mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden:

  • minder goed in staat zijn zelf thuis om te gaan met gezondheid en ziekte;
  • meer moeite hebben om hun weg te vinden binnen de zorg;
  • het moeilijk vinden om in een consult een actieve gesprekspartner te zijn;
  • meer gebruikmaken van zorg;
  • over het algemeen slechtere gezondheidsuitkomsten hebben en eerder doodgaan.

Bijna een derde van de Nederlanders van 18 jaar en ouder heeft beperkte of lage gezondheidsvaardigheden. Vrouwen en jongeren hebben over het algemeen grotere gezondheidsvaardigheden dan mannen, ouderen en lager opgeleiden. Ook een deel van de hoogopgeleiden is beperkt gezondheidsvaardig.

Laaggeletterdheid 

Is iemand laaggeletterd? Dan heeft hij een grotere kans op mindergezondheidsvaardigheden. 2,5 miljoen Nederlanders van 16 jaar en ouder hebben moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Ook hebben zij vaak moeite met het gebruiken van een computer.

Gevolgen gezondheidsverschillen

De gevolgen van gezondheidsverschillen gaan verder dan een mindere kwaliteit van leven en  kortere levensduur. Gezondheidsverschillen zijn van invloed op de hele samenleving. Denk aan de mate van onderwijs en arbeidsmarktparticipatie, economische ontwikkeling en de mate van zorggebruik en -kosten. Gezondheid stelt mensen in staat om deel te nemen aan het economische en maatschappelijk leven. Dit levert niet alleen welvaart op, maar draagt ook bij aan de sociale cohesie.

Meer informatie

Content organisaties met meer cijfers en feiten

Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Pharos Pharos is het expertisecentrum gezondheidsverschillen.

GezondIn

Corona-inclusieve Volksgezondheid Toekomst Verkenning (c-VTV In de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) rapporteert het RIVM elke vier jaar over de ontwikkeling van de volksgezondheid in Nederland.)

Content websites met cijfermatige informatie

Publicaties

Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS): Gezondheidsverschillen voorbij. Complexe ongelijkheid is een zaak van ons allemaal. In dit essay onderzoekt de RVS recente en toekomstige doorbraken die gezondheidsverschillen verkleinen.

World Health Organization (WHO World Health Organization (WHO) Wereldgezondheidsorganisatie ) ofwel wereldgezondheidsorganisatie: Healthy, prosperous lives for all: the European Health Equity Status Report. In dit rapport zet de WHO uiteen hoe ze de gezondheidsverschillen tussen 53 Europese landen wil verminderen. Zij beschrijft 5 voorwaarden om iedereen een gezond leven te bieden.