Integraal werken betekent dat u maatregelen en interventies in samenhang inzet. Op deze pagina vindt u informatie over hoe u dit aanpakt via de pijlers: voorlichting en educatie, signalering, advies en ondersteuning, fysieke en sociale omgeving en regelgeving en handhaving.

Voorlichting en educatie

Kennis over en vaardigheden voor een gezonde leefstijl zijn belangrijk. Geef hier al op jonge leeftijd aandacht aan, bijvoorbeeld binnen de kinderopvang en het onderwijs. Daar leren kinderen van jongs af aan wat gezond eten is en waarom voldoende bewegen belangrijk is. U kunt medewerkers kinderopvang opleiden tot coach of de Gezonde School-aanpak benutten. Ook voor volwassenen en ouderen zijn kennis over en vaardigheden voor een gezonde leefstijl van belang. Maak hiervoor gebruik van erkende interventies als Goedkoop gezonde voeding en Samen Gezond eten en bewegen (interventies voor mensen met een lage SES), Goed gevoed ouder worden  of Slimmer zwanger. 

Signalering, advies en ondersteuning

Signaleren van (dreigend) overgewicht gebeurt bijvoorbeeld door de Jeugdgezondheidszorg, eerstelijnszorg of kinderopvang. Lokale partijen zoals de GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst), leefstijlcoaches en eerstelijnszorg bieden advies en ondersteuning. Voor volwassenen wordt sinds 2019 de Gecombineerde leefstijlinterventie vergoed vanuit de basisverzekering. Voor kinderen is Kind naar Gezonder Gewicht beschikbaar. Bepaalde delen hieruit zullen in de toekomst ook vergoed worden vanuit de basisverzekering. Bij beide interventies werken professionals uit zorgdomein en sociaal domein nauw samen. 
 

Ondersteun professionals

Help professionals bij het verwerven van deskundigheid en de onderlinge afstemming en samenwerking rond advies en ondersteuning aan mensen met overgewicht. Stimuleer het maken van afspraken. Bijvoorbeeld over de financiering van preventie door zorgverzekeraars. En over wie verantwoordelijk is voor de signalering van kinderen en volwassenen met overgewicht. Laat afspraken maken over de samenwerking tussen zorg, kinderopvang en scholen. En tussen zorgverleners en sportaanbieders, over de overgang van een patiënt naar het reguliere sportaanbod. Daarnaast zijn afspraken nodig tussen buurtsportcoaches en fysiotherapeuten. Meer informatie vindt u bij Samenwerking preventie, zorg en welzijn.

Voorbeeld: Voel je goed!

Voel je goed! is een project in Hengelo voor laagopgeleide volwassenen met overgewicht, die aan de slag willen met hun leefstijl maar belemmerd worden door hun laaggeletterdheid. Voel je goed! is speciaal ontwikkeld voor laaggeletterden en bestaat uit individuele eet- en beweegadviezen van een diëtist (in makkelijke taal) en groepslessen gezondheidsvaardigheden van een vrijwilliger. 

Fysieke en sociale omgeving

De omgeving heeft invloed op gezondheid van mensen. De definitie van voedselomgeving, ook wel 'eetomgeving' genoemd, luidt: “de beschikbaarheid, informatie, prijs, promotie en zichtbaarheid van voedselverkooppunten en voedingsmiddelen in de omgeving, maar ook de heersende sociale normen en voedselcultuur en voedselrichtlijnen en wetgeving”.
Als gemeente kunt u meer bewegen en gezond eten stimuleren door de omgeving goed in te richten. Bijvoorbeeld door gezondheid mee te wegen bij projectplannen voor (her)inrichting van buurten. Ook kunt u een gezond voedselaanbod op scholen, kinderopvang, sportclubs en de werkplek stimuleren.

In de sociale omgeving hebben familie, vrienden, leerkrachten en collega’s invloed op het eet- en beweeggedrag. Hoeveel en wat mensen in onze sociale kring eten en hoe vaak zij bewegen heeft een groot effect op ons eigen gedrag.

    • Het Voedingscentrum heeft diverse mogelijkheden op een rij gezet om de fysieke eetomgeving gezonder te maken en biedt gemeenten stappen naar een gezondere en duurzame omgeving
    • Bekijk voorbeelden van andere gemeenten, zoals Amsterdam, Utrecht en Ede op de pagina Gezonde Voedselomgeving.
    • Stimuleer beheerders van plekken zoals de bibliotheek, zwembad, ziekenhuis of bedrijfsrestaurant om de eetomgeving gezonder en duurzamer te maken met de Richtlijn Eetomgevingen.
    • Stimuleer scholen om een gezondere kantine te realiseren met de Richtlijn Eetomgevingen voor Scholen en de Kantinescan. Voor vo- en mbo-scholen is door De Gezonde Schoolkantine mogelijk. Ruim 1600 scholen zijn al aan de slag.
    • Stimuleer sport- en buurtlocaties om in te zetten op gezonder eten en drinken, een rookvrij terrein en verantwoord alcoholbeleid. Stimuleer daarnaast gezonde voeding en sponsoring bij sportevenementen. Via de website van JOGG-Teamfit.nl vindt u praktijkvoorbeelden en tips.
    • Maak het voor bezoekers van de dag-attracties makkelijker om gezondere keuzes te maken door ze aan te laten sluiten bij Gezond Uit, een werkwijze van  JOGG Jongeren Op Gezond Gewicht (Jongeren Op Gezond Gewicht ).
    • Borstvoedingsvriendelijke gemeente: baby’s die borstvoeding krijgen hebben minder kans op overgewicht. U biedt moeders gelegenheid hun kind de borst te geven, door het verspreiden van het beeldmerk ‘Voeden kan hier’, te vinden bij meerdere openbare gelegenheden, onder andere horeca, winkels en attractieparken. 
    • Stimuleer  JGZ Jeugdgezondheidszorg (Jeugdgezondheidszorg)-locaties om met behulp van de Inspiratiegids een binnenruimte te creëren die uitstraalt dat bewegen belangrijk, leuk en eenvoudig is.

     

    Regelgeving en handhaving

    Met regelgeving en handhaving kunt u als gemeente invloed uitoefenen op een (on)gezonde omgeving. Denk aan restrictief vestigingsbeleid voor (mobiele) snackkarren. Verleen bijvoorbeeld geen vergunning voor (mobiele) snackkarren in de omgeving van scholen en speelplaatsen, of wijken met veel overgewicht. Verbeter de verhouding tussen het aanbod van gezond en ongezond eten. Stadsdeel Zuid in Amsterdam  weerde bijvoorbeeld een nieuw filiaal van een pizzaketen. Stel eisen aan gezonde voeding bij vergunningverlening. Bij sportevenementen geldt dan bijvoorbeeld als eis dat een groot deel van het voedselaanbod gezond is en er gratis kraanwater beschikbaar is.