Op deze pagina leest u over gecombineerde leefstijlinterventies voor de behandeling van overgewicht bij volwassenen. Met deze leefstijlinterventie, die sinds 2019 onder voorwaarden vergoedt wordt door de basisverzekering, werken volwassenen aan hun leefstijl, gezonder eten en duurzame gedragsverandering. Het doel is overgewicht te verminderen.

Wat is een gecombineerde leefstijlinterventie?

Een deelnemer aan een gecombineerde leefstijlinterventie krijgt advies over en begeleiding bij:

  • gezonde voeding en het aanleren van gezonde eetgewoontes;
  • gezond bewegen conform de richtlijn Gezond Bewegen en hoe dit in te passen in het dagelijkse bestaan;
  • het realiseren van de gedragsverandering die nodig is om een gezonde leefstijl te verwerven en te behouden.

Het programma bestaat uit een behandelfase (twaalf maanden) en een onderhoudsfase (twaalf maanden). Het daadwerkelijke bewegen realiseert de deelnemer in de eigen woon-/leefomgeving en maakt geen onderdeel uit van de interventie.

Voor wie is de interventie en hoe kan iemand deelnemen?

Alleen volwassenen met overgewicht en een extra risicofactor en volwassenen met obesitas komen in aanmerking voor een gecombineerde leefstijlinterventie.

  • Er is sprake van overgewicht bij een Body Mass Index (BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht.) ≥ 25 kg/m2. Er is sprake van obesitas of ernstig overgewicht bij een BMI ≥ 30 kg/m2.
  • Bij een extra risicofactor gaat het om de aanwezigheid van risicofactoren voor Hart en Vaatziekten (HVZ), Diabetes Mellitus Type 2 (DM2) of de aanwezigheid van slaapapneu of artrose.

Deelname aan een gecombineerde leefstijlinterventie is enkel mogelijk na doorverwijzing van de huisarts of medisch specialist. Omdat de huisarts het eerste medische aanspreekpunt is van de deelnemer, is het belangrijk dat de aanbieder van de interventie regelmatig terugkoppelt naar de huisarts en dat zij regelmatig zorginhoudelijk afstemmen.

Iemand verwijzen naar een gecombineerde leefstijlinterventie kan pas vanaf een matig verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico volgens de indicatiecriteria uit de NHG standaard Obesitas en de Zorgstandaard Obesitas. Naast deze criteria is ook de motivatie van de deelnemer van belang.

De huisarts stelt vast of er indicaties zijn voor aanvullende zorg op het programma. Denk bijvoorbeeld aan een specialistisch dieetadvies. Of als er sprake is van een deelnemer met een inspanningsbeperking of dat er psychische problematiek speelt die eerst aandacht moet krijgen voordat de deelnemer met het programma kan beginnen. De huisarts is ook degene die deelnemers tijdens het programma kan verwijzen naar aanvullende zorg.

Beschikbare programma’s

Zorgverzekeraars kunnen alleen erkende programma’s vergoeden. Momenteel zijn dat de De Beweegkuur, CooL en SLIMMER. Meer over deze programma's  en waar in Nederland deze beschikbaar zijn leest u bij erkende gecombineerde leefstijlinterventies in de basisverzekering

Wie kan de interventie aanbieden?

Leefstijlcoaches, diëtisten en fysio- en/of oefentherapeuten kunnen de gecombineerde leefstijlinterventie geven. Waar nodig dient een aanbieder aanvullende competenties te verwerven die nodig zijn voor deze leefstijlinterventie. Een aanbieder kan de interventie alleen geven, maar kan die ook in samenwerking met anderen aanbieden.

Het Addendum van het Zorginstituut over de gecombineerde leefstijlinterventie spreekt over competenties op het niveau van een hboHoger Beroeps Onderwijs (HBO) -opgeleide leefstijlcoach. Heeft u geen hbo-diploma, dan moet u op een andere wijze aantonen dat u over de benodigde competenties beschikt.

Het Zorginstituut stelt dat de vereiste competenties af te leiden zijn uit de interventie zelf. Dit betekent dat de inhoud van de interventie bepaalt wat de vereiste competenties zijn. Deze benadering is in lijn met de functionele systematiek van de Zorgverzekeringswet (ZvwZorgverzekeringswet ). Een ieder die bevoegd en bekwaam is om een interventie te doen, mag dit doen onder de Zvw.
Het Zorginstituut geeft hierbij als toelichting: ‘Om te voorkomen dat onvoldoende deskundige aanbieders de gecombineerde leefstijlinterventie aanbieden, menen wij dat het goed zou zijn als zorgverzekeraars eisen rond de kwaliteit opnemen in hun polis. Wij menen dat deze eisen minimaal op het niveau van een gekwalificeerde leefstijlcoach zouden moeten liggen, dat wil zeggen dat de aanbieder minimaal moet voldoen aan de competenties van de hbo-leefstijlcoach.’

Als u een gecombineerde leefstijlinterventie wilt aanbieden, kies dan voor een programma dat voldoet aan de voorwaarden (zie hieronder). U dient een aantal stappen te doorlopen. 

Licentie aanvragen 

Voordat u een gecombineerde leefstijlinterventie gaat aanbieden, neemt u contact op met de eigenaar van het programma (zie ‘Welke programma’s zijn beschikbaar’). De eigenaar stelt eisen aan de aanbieder rond scholing en licentie. Hieraan zijn kosten verbonden.  

Registratie van aanbieder in register 

Als u een gecombineerde leefstijlinterventie wilt aanbieden, dan dient u in het register van de Beroepsvereniging Leefstijlcoaches Nederland (BLCN) te staan of de aantekening leefstijlcoach halen via een paramedisch register (NVD, KNGF of VvOCM).

Contract aanbieder/zorgverzekeraar

De zorgverzekeraar beslist welk programma men voor zijn verzekerden vergoedt. Neem contact op met een zorgverzekeraar om te bespreken of men een overeenkomst met u wil sluiten. Zonder een overeenkomst kunt u geen kosten declareren. Sommige zorgverzekeraars contracteren geen individuele zorgverleners, maar sluiten alleen overeenkomsten met (huisarts-)zorgroepen.

Uw interventie in het basispakket?

U overweegt uw gecombineerde leefstijlinterventie aan te bieden voor vergoeding vanuit de basisverzekering. De voorwaarden die daar aan verbonden zijn, staan hieronder. Een van de voorwaarden is dat uw interventie erkend is door de onafhankelijke erkenningscommissie van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Daarover leest u meer bij Beoordeling aanvragen.

Het basispakket van de Zorgverzekeringswet (ZvwZorgverzekeringswet ) vergoedt per 1 januari 2019, onder voorwaarden, de gecombineerde leefstijlinterventie. Om in aanmerking te komen voor vergoeding geldt dat een interventie minimaal de erkenning ‘Eerste aanwijzingen voor effectiviteit’ moet hebben vanuit het erkenningstraject van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Verder moet de interventie passen binnen de beschrijving van de gecombineerde leefstijlinterventie (zie addendum) van het Zorginstituut Nederland (ZIN)) en voldoen aan de voorwaarden van de NZaNederlandse Zorgautoriteit -beleidsregel. Zorginstituut Nederland en Zorgverzekeraars Nederland bepalen vervolgens of een erkende gecombineerde leefstijlinterventie voldoet aan de voorwaarden van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en opgenomen kan worden in de basisverzekering. Uiteindelijk beslist de zorgverzekeraar welke gecombineerde leefstijlinterventie hij voor zijn verzekerden vergoedt.

Als u uw programma wilt laten beoordelen door de erkenningscommissie van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, dan dient uw interventie te voldoen aan de volgende inclusiecriteria:

  • Uw interventie heeft een meerwaarde ten opzichte van al erkende gecombineerde leefstijlinterventies.
  • Er is een Nederlandse handleiding en procesevaluatie beschikbaar.
  • Er is een eigenaar (persoon of organisatie) die informatie kan geven.
  • De interventie is volledig ingevuld en gepubliceerd in de Interventiedatabase Gezond en Actief Leven.
  • Materialen om de interventie uit te voeren zijn nog minimaal twee jaar beschikbaar.

Voor de gecombineerde leefstijlinterventie is vastgesteld dat een programma erkend moet zijn op minimaal 'Eerste aanwijzingen voor effectiviteit'. Lees meer over het erkenningstraject en de werkwijze