U bent hier

Wettelijk en beleidskader preventieve zorg voor ouderen

Wettelijk kader

Ouderengezondheidszorg in de Wet Publieke Gezondheid (artikel 5a)

De verantwoordelijkheid die gemeenten hebben op het gebied van preventieve zorg voor ouderen is vastgelegd in artikel 5a van de Wet Publieke Gezondheid. Dit houdt in dat gemeenten de volgende taken hebben gekregen met betrekking tot het ouderengezondheidsbeleid:

  • Het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van ouderen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren (ouderenmonitor).
  • Het ramen van de behoeften aan zorg.
  • De vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen als comorbiditeit.
  • Het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding.
  • Het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen.

Gemeenten hebben een grote beleidsvrijheid bij het invullen van deze taken. Het is belangrijk dat gemeenten aansluiten bij de lokale behoefte van ouderen en het al aanwezige aanbod. Uit recent onderzoek blijkt dat in maar weinig gemeenten preventieve ouderenzorg een plek heeft in het beleid op publieke gezondheid (Kamerbrief 2016 ; Cebeon en Regioplan). Vaak richt beleid zich op welzijnsvoorzieningen voor ouderen. Wel zien we dat er steeds meer aandacht komt voor ouderen in relatie tot gezondheid. Denk aan de Age Friendly Cities Den Haag, Bergen op Zoom en Amsterdam, de eenzaamheidsaanpak in Rotterdam en de verschillende dementievriendelijke gemeenten in Nederland.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Gemeenten moeten er voor zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. De gemeente geeft ondersteuning thuis via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Het gaat bijvoorbeeld om:

 

  • begeleiding en dagbesteding;
  • ondersteuning om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten;
  • een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een psychische stoornis;
  • opvang in geval van huiselijk geweld en mensen die dakloos zijn.

Doordat gemeenten zowel verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de Wmo als artikel 5a van de Wpg ontstaan mogelijkheden om vanuit deze wetten ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen

Zorgverzekeringswet

Door middel van de zorgverzekeringswet is vastgesteld dat ieder ouder dan 18 jaar wettelijk verplicht is om een basisverzekering af te sluiten. Dit basispakket bevat de meeste noodzakelijke vormen van geneeskundige zorg, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen. Denk hierbij aan de geneeskundige zorg door een huisarts of wijkverpleegkundige, een verblijf in een ziekenhuis of de vergoeding voor de aanschaf van een rollator. Doordat deze zorg voor iedereen toegankelijk is, kunnen deze zorgprofessionals een rol spelen bij de vroegsignalering van ouderen. Op grond van de bevindingen van bijvoorbeeld de wijkverpleegkundige of huisarts kunnen vervolgactiviteiten worden ondernomen, zoals het opstellen van een individueel zorgplan en/of doorverwijzing naar andere zorgverleners.

Beleidskader

Ouderenpact

Een van de belangrijkste prioriteiten van het huidige kabinet is het verbeteren van de ouderenzorg. Door middel van een ouderenpact wil het kabinet samen met allerlei landelijke organisaties werken aan 3 opgaven om zo een ouderenvriendelijke samenleving te creëren:

  • Het voorkomen en bestrijden van eenzaamheid.
  • Zorgen dat mensen langer thuis kunnen wonen.
  • Het verbeteren van de verpleeghuiszorg.

Onderdeel van het ouderenpact is het programma Langer Thuis. Doel hiervan is dat ouderen in hun eigen vertrouwde omgeving zelfstandig oud kunnen worden met een goede kwaliteit van leven. Hiervoor wordt gewerkt aan drie belangrijke randvoorwaarden: goede ondersteuning en zorg thuis, ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers en een geschikte woonsituatie. Bij elke randvoorwaarde hoort een actielijn. 

Preventieakkoord

Het huidige kabinet  heeft de intentie om een nationaal preventieakkoord te sluiten met onder meer patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportverenigingen en sportbonden, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Dit preventieakkoord zal zich richten op de thema’s roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Dit biedt wellicht kansen voor de preventieve zorg voor ouderen.

Meer informatie

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer