Wilt u effectief beleid maken voor sport en bewegen? Werk dan integraal. Dit betekent dat u verschillende maatregelen en interventies in samenhang inzet voor verschillende doelgroepen en hun omgeving.

U kunt integraal werken aan de hand van de volgende 4 pijlers: voorlichting en educatie; signalering, advies en ondersteuning; fysieke en sociale omgeving; en regelgeving en handhaving.

 

Voorlichting en educatie

Wilt u uw inwoners meer laten bewegen? Zorg dan allereerst voor voldoende sport- en beweegaanbod in de gemeente en in de buurt. Daarna is het natuurlijk belangrijk dat uw inwoners weten dat dit aanbod bestaat. Vertel hen hierover en stimuleer ze om er gebruik van te maken. Dit doet u via voorlichting en educatie.

Goede voorlichting en educatie sluit aan bij de behoeften van uw doelgroep. Het is daarom verstandig om dit samen met uw doelgroep te ontwikkelen. Als gemeente kunt u zelf voorlichting en educatie geven, maar u kunt ook andere partijen die dichter bij de doelgroep staan, aansturen of bij elkaar brengen. Denk hierbij aan buurtsportcoaches, sportverenigingen, commerciële sportaanbieders, scholen, kinderopvang, ouders van kinderen, wijkcentra en (woon)zorginstellingen.

    U kunt voorlichting en educatie op de volgende manieren inzetten. 

     

    Passend sport en beweeg-aanbod

    Organiseer een passend sport-en beweegaanbod. Maak daarbij zoveel mogelijk gebruik van erkende sport- en beweeginterventies voor verschillende doelgroepen.

     

    Lesprogramma’s en trainingen

    Stimuleer scholen en kinderopvang om een sport en bewegen op te nemen in hun lesprogramma en in trainingenop school en kinderopvang. U kunt hiervoor samenwerken met verschillende organisaties uit de wijk, zoals sportverenigingen. Buurtsportcoaches kunnen u helpen de verbinding te leggen tussen de verschillende organisaties.

     

    Sportpas voor kinderen

     Met een jeugdsportpas kunt u kinderen en jongeren laagdrempelig en goedkoop kennis laten maken met verschillende sporten. Ze kunnen meerdere sporten uitproberen en beter bepalen wat ze leuk vinden.

    Er zijn al verschillende lokale sportpassen voor de jeugd, zoals de JeugdSportPas Noord-Holland en de JeugdSportPas Utrecht. 

     

    Promotieacties

    Promoot sporten en bewegen, bijvoorbeeld via acties. U kunt dit bijvoorbeeld doen in samenwerking met lokale bekendheden.

     

    Beweegaanbod voor specifieke doelgroepen

    Bijvoorbeeld voor ouderen of mensen met een beperking. U kunt dit op meerdere manieren promoten en onder de aandacht brengen: 

    • collectieve aanpak: via een wijkkrant, folder of websites
    • organisaties betrekken: cursusaanbod, ouderenorganisatie of welzijnsorganisaties.
    • individueel niveau: via professionals, zoals de huisarts en fysiotherapeut of via social media. 

    De interventie Old Stars / Walking Footbal richt zich op mannen van 60 jaar en ouder. Walking Footbal is voetballen, maar dan wandelend. De belangrijkste doelen van de interventie zijn:

    • samenbrengen van de doelgroep
    • meer sporten en bewegen via Walking Football
    • bespreekbaar maken van gezondheidsonderwerpen (mentaal en fysiek)

    Lees meer over Walking Footbal op de website van het Kenniscentrum Sport en Bewegen en bekijk de video. .

     

    Signalering, advies en ondersteuning

    Verschillende partijen zijn belangrijk bij signalering, advies en ondersteuning. Buurtsportcoaches, jeugdgezondheidszorg, leerkrachten of huisartsen zullen veel eerder in de gaten hebben als inwoners te weinig bewegen. U kunt deze professionals helpen. Bijvoorbeeld door onderlinge afstemming en samenwerking te bevorderen.

    • Erkende interventies inzetten. Zet interventies in die gericht zijn op sport, bewegen en zorg. Maak zoveel mogelijk gebruik van erkende interventies die zich al in de praktijk bewezen hebben.

    • Faciliteer verbindingen tussen sport en zorg. Bijvoorbeeld door inzet van een buurtsportcoach. Denk aan zorgpartijen als woonzorginstellingen, thuiszorg, revalidatiecentra, fysiotherapeuten, huisartsen. U kunt bijvoorbeeld het gebruik van de gecombineerde leefstijlinterventie stimuleren. Bekijk de pagina samenwerken voor uitleg en voorbeelden van samenwerking tussen zorg, sport en bewegen.

    • Inzet van wijkteams. Neem inactiviteit als thema op in de gesprekken van medewerkers van sociale wijkteams. Zij staan in contact met mensen in de wijk en kunnen inactiviteit signaleren en burgers adviseren en stimuleren tot meer bewegen.

    • Jeugdgezondheidszorg betrekken. De jeugdgezondheidszorg kan kinderen die onvoldoende bewegen of motorisch niet goed bewegen, doorverwijzen naar huisarts, kinderarts, fysiotherapie of beweegadvies op maat door een leerkracht lichamelijke opvoeding. Ook kunnen zij aanraden om lid te worden van een sportclub.

    Buurtsportcoach Tanja werkt al jaren intensief samen met het sociaal team in Renkum.

    • Huisbezoeken: samen met haar collega’s doet ze huisbezoeken en begeleidt ze kwetsbare ouderen die een drempel ervaren om te gaan bewegen.
    • Verbindingen leggen: Tanja legt verbindingen tussen vraag en aanbod en zorgt als dat nodig is voor extra begeleiding. Veel mensen hebben namelijk net wat meer nodig dan alleen een verwijzing om te gaan bewegen.
    • Borging en overdracht: Tanja zorgt ook voor borging en een goede overdracht. Zo kunnen ook de meest kwetsbare mensen uiteindelijk zelfstandig gaan bewegen onder begeleiding van een professional. Of met wat extra hulp van een vrijwilliger of meer ervaren deelnemer uit de groep.
    • Communicatie:  er is goede communicatie met het wijkteam en met de gemeente. Zo worden successen gedeeld. De buurtcoaches hebben inmiddels een signaleringsrol voor het sociaal team. Als gevolg krijgen zij buurtsportcoaches regelmatig vragen en verwijzingen van het sociaal team. 

    Lees meer over de samenwerking met buurtsportcoaches op de website Alles over Sport. 

     

    Fysieke en sociale omgeving

    Een beweegvriendelijke omgeving is een leefomgeving die mensen faciliteert en uitdaagt om te sporten en te bewegen. Ook een omgeving waarin mensen zich veilig voelen en andere mensen kennen kan sportief gedrag stimuleren. Bijvoorbeeld wijkparken, sportveldjes, skatebanen of gemarkeerde looproutes.

    • Openbare ruimte: breng de openbare ruimte in kaart en kijk hoeveel behoefte er is aan buitenplekken waar mensen kunnen sporten.

    • Veiligheid: maak fietspaden, fietssnelwegen en wandelroutes veilig. Zorg voor goede straatverlichting en een veilige locatie en ligging.

    • Zitplekken: maak bij speelruimtes aantrekkelijke zitmogelijkheden voor volwassenen die jonge kinderen in de gaten willen houden.

    • Bereikbaarheid: verhoog de bereikbaarheid van sportparken voor fietsers en voetgangers.

    • Inrichting (bestemmingsplan): neem meer sport- en speelruimte op in het bestemmingsplan en houd hier rekening mee bij de inrichting van een wijk, plein of park.

    • Schoolplein: schoolpleinen zijn zo ingericht dat ze bewegen en spelen stimuleren. Scholen kunnen schoolpleinen ook openstellen voor en na schooltijden, zodat kinderen ook buiten schooltijd kunnen spelen en bewegen.

    • Voorzieningen in de buurt: zorg voor voorzieningen die op op loop- en fietsafstand zijn. Bij voorkeur binnen een straal van 3 kilometer.  

    • Looproutes: probeer looproutes te laten starten en eindigen in de buurt van woonomgevingen. Dit is met name belangrijk voor ouderen.

    • Fietenstallingen: zorg voor voldoende parkeerplekken voor fietsen

    • Fitnesstoestellen: zet fitnesstoestellen op openbare plekken voor volwassenen en ouderen.

    • Activitetenprogramma: koppel een activiteitenprogramma gekoppeld aan de fysieke voorzieningen, zoals de fitnesstoestellen.

    • Tuinieren: maak het mogelijk dat bewoners kunnen tuinieren in openbaar groen.

    • Gezonde werkomgeving: creëer een gezonde werkomgeving door financiële stimulans voor woon-werkverkeer. Bijvoorbeeld mensen die op de fiets naar het werk willen. Voldoende fietsenstallingen zijn dan belangrijk, net als goede fietsroutes. Op de werkvloer kunt u stimuleren dat bedrijven hun gebouwen beweegvriendelijk inrichten.

    Een Beweegtuin is een beweegvriendelijke inrichting van de buitenruimte bij zorgcentra of woonzorginstellingen. Een Beweegtuin bestaat uit laagdrempelige beweegtoestellen in een beweegvriendelijke omgeving. Het doel ervan is om bewoners (en eventueel omwonenden) met plezier in de buitenlucht meer in beweging te krijgen.

    Oldebroek en Bennekom (gemeente Ede) hebben beweegtuinen voor ouderen. Zij hebben hiervoor samengewerkt met fysiotherapiepraktijken (initiatief) en leveranciers van de toestellen (medefinanciering).

    Lees meer over de Beweegtuin voor ouderen

    Tools en hulpmiddelen

     

    Kaders

     

    Regelgeving en handhaving

    Met regelgeving kunt u belemmeringen wegnemen. Voorbeelden zijn de strenge eisen voor accommodaties voor buitenschoolse opvang. Of de beperkingen om subsidie te geven aan commerciële partijen.

    Zijn er speelplekken in uw gemeente? Dan bent u daar vaak de beheerder van. Het is dan uw taak om toezicht te houden en u moet ervoor zorgen dat de toestellen veilig te gebruiken zijn.

     

    Wat werkt-dossier ouderen en bewegen

    Een groot deel van de 55-plussers beweegt te weinig. Terwijl voldoende bewegen goed is voor de gezondheid, mobiliteit en zelfredzaamheid. Wilt u als gemeente 55-plussers stimuleren om te gaan of blijven bewegen? In het Wat werkt-dossier ouderen en bewegen vindt u wat de elementen zijn om uw aanpak effectief te maken. Ook kunt u hier inspiratie opdoen via goede voorbeelden en erkende interventies.

    Lees het Wat werkt-dossier ouderen en bewegen

     

    Jeugd uit gezinnen met een laag inkomen 

    Hoe bind en behoud je jeugd uit gezinnen met een laag inkomen aan sport en bewegen? Kenniscentrum Sport & Bewegen beschrijft in een whitepaper Jeugd uit gezinnen met een laag inkomen wat de succesvol elementen zijn. Zowel om de jeugd in eerste instantie te binden en hoe je deze groep ook op langere termijn verbonden houdt. In de whitepaper staan strategieën en tips voor:

    • begeleiders en trainers
    • fysieke omgeving
    • sociale omgeving
    • ouderbetrokkenheid
    • motivatie en empowerment
    • financiën en beleid
    • integrale aanpak

    Lees de whitepaper Jeugd uit gezinnen met een laag inkomen (2020) op de website van het Kenniscentrum Sport en Bewegen.