Wil je op lokaal niveau aan de slag met het bevorderen van seksuele gezondheid, dan is het belangrijk om te bepalen op welke doelgroepen je je wilt richten, en welk gedrag je wilt beïnvloeden of aanpakken.

Samenwerken met andere sectoren

Veel factoren die seksuele gezondheid beïnvloeden liggen buiten het gezondheidsdomein. Samenwerking met andere gemeentelijke beleidsdomeinen is daarom vaak essentieel.  Door gezamenlijk op te trekken en gezamenlijke doelen te formuleren, kunnen gemeenten en (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst)’en effectiever werken aan een gezonde, veilige en kansrijke leefomgeving.

Werk bijvoorbeeld samen met de beleidsdomeinen:

  • Onderwijs: relationele en seksuele vorming, aandacht voor consent, versterken van weerbaarheid
  • Jeugd: vergroten van gezondheidsvaardigheden, bereiken van kinderen en jongeren in kwetsbare situaties.
  • Veiligheid: voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag bevorderen van sociale veiligheid’(o.a. openbare ruimte en  uitgaansleven)
  • Sociaal domein (welzijn en mentale gezondheid): versterken van zelfbeeld, mentale en seksuele weerbaarheid, verminderen van stigma.
  • Armoede en bestaanszekerheid: verkleinen van gezondheidsverschillen, beter bereiken van inwoners die minder gemakkelijk de weg naar preventie en zorg vinden
  • Inclusie, diversiteit en kansengelijkheid: gelijke kansen op seksuele gezondheid, toegankelijke preventie en ondersteuning voor alle inwoners
  • Verslavingspreventie: verminderen van seksuele risico's die samenhangen met alcohol- en drugsgebruik
  • Publieke gezondheid en eerstelijnszorg: goede samenwerking tussen gemeente, GGD, huisartsen, ziekenhuizen en andere zorg- en welzijnspartners, zodat preventie, signalering en ondersteuning goed op elkaar aansluiten 

Wat bereik je met het bevorderen van seksuele gezondheid?

Investeren in seksuele gezondheid draagt bij aan:

  • minder ziekte en sterfgevallen (bijvoorbeeld babysterfte) en problemen rond onvruchtbaarheid als gevolg van (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa))’s en minder mensen die moeten leven met een chronische soa zoals (humaan immunodeficiëntievirus)
  • meer sociale veiligheid en lagere kosten voor politie en justitie (bijvoorbeeld door het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend)
  • grotere kans op een gezonde seksuele ontwikkeling van opgroeiende jeugd
  • ouders die bewust kiezen om kinderen te krijgen en meer kansen op een gezonde en veilige ontwikkeling van kinderen
  • verkleining van gezondheidsverschillen

Doelen bepalen

Begin met het opstellen van een lokaal gezondheidsprofiel. Daarmee breng je de actuele lokale problematiek in kaart en zie je waar een aanpak het hardst nodig is. Op basis van deze analyse en je beleidsfocus stel je doelen vast.

Gebruik eerst ER-doelen om de grote lijn te bepalen.  ER staat voor ‘meer / minder’, ‘groter / kleiner’, ‘hoger / lager’. Werk deze vervolgens uit tot (Een doelstelling is SMART als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: Specifiek - Is de doelstelling eenduidig? Meetbaar - Onder welke (meetbare/observeerbare) voorwaarden of vorm is het doel bereikt? Acceptabel - Is deze acceptabel voor de doelgroep en/of het management? Realistisch - Is het doel haalbaar? Tijdsgebonden - Wanneer (in de tijd) moet het doel bereikt zijn? In plaats van Acceptabel (of het synoniem Aanvaardbaar) worden ook vaak Ambitieus (Bewerkstelligt het doel wel een echte verandering?), Actiegericht (Moet er echt iets voor worden gedaan?) of Aanwijsbaar gebruikt (Wie wijs je aan die het doel nastreeft?).) doelen (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Relevant en Tijdsgebonden). Te hoog-over geformuleerde doelen maken het lastig om concreet te bepalen wat je gaat doen en wat je later kunt evalueren. Zorg dat de doelen passen binnen de lokale context. Kijk daarom goed naar wat er in jouw regio, gemeente of wijk al aan plannen en doelen ligt. Bestaat er bijvoorbeeld al een aanpak waar je op kunt voortbouwen?

Voorbeelden van doelen:

Onderstaande voorbeelden kun je lokaal verder uitwerken tot SMART-doelen.

  • Meer kinderen, jongeren en volwassenen, waaronder kwetsbare groepen, weten betrouwbare online informatie te vinden over seksuele gezondheid in brede zin.
  • In het (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)) en het jongerenwerk worden erkende interventies ingezet om de seksuele gezondheid in de komende vier jaar te bevorderen.
  • Jongvolwassen asielzoekers uit met name Syrië, Somalië, Eritrea, Afghanistan en Irak krijgen in het asielzoekerscentrum informatie over seksuele risico’s en seksueel gezonde gedrag.
  • Relationele en seksuele vorming en respectvolle omgang (wensen, grenzen en consent) wordt structureel en in een doorlopende leerlijn aangeboden in het onderwijs
  • Meer mensen die risico lopen op (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)) maken gebruik van informatie, preventie en zorg in de gemeente.
  • Het aantal infecties met syfilis, gonorroe, hepatitis B en hepatitis C daalt, de seksuele gezondheid van jongeren/mannen die seks hebben met mannen/sekswerkers neemt toe.
  • Condoomgebruik onder seksueel actieve jongeren neemt toe.
  • Over X jaar is het aantal nieuwe (humaan immunodeficiëntievirus)-diagnoses in de gemeente nul.
  • Over vier jaar is het aantal ongewenste (tiener)zwangerschappen en het aantal jonge tienermoeders onder vrouwen in wijk X en Y met X% gedaald.
  • Mensen in de vruchtbare leeftijd die in kwetsbare omstandigheden leven worden in de gemeente proactief begeleid om een bewuste en geïnformeerde keuze te kunnen maken bij kinderwens via het programma Nu Niet Zwanger.
  • De gemeente sluit aan bij landelijke voorlichtingscampagnes en bewustwordingsinitiatieven (bijvoorbeeld Wereld Aids Dag, Paarse Vrijdag, Ben je oké?, Wereld Anticonceptiedag, Safe Abortion Day).
  • De gemeente communiceert actief naar inwoners wat het beleid is op seksuele gezondheid, welke acties worden ondernomen en hoe inwoners daarbij kunnen aansluiten.
  • De gemeente ondersteunt initiatieven van inwoners, gemeenschappen en professionals om de seksuele gezondheid te verbeteren en de preventie van (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)), (humaan immunodeficiëntievirus), seksueel geweld en ongewenste zwangerschappen te versterken.