Cijfers en informatiebronnen over soaSeksueel overdraagbare aandoeningen, onbedoelde zwangerschap en/of seksuele grensoverschrijding helpen u bij het in kaart brengen van de seksuele gezondheid. 

 

Cijfers seksuele gezondheid

Er zijn in 2018 en 2019 meer soaSeksueel overdraagbare aandoeningen gevonden dan in voorgaande jaren, zowel bij de huisarts- als bij de CSG-consulten. In Nederland leven naar schatting ongeveer 23.700 mensen met hivhumaan immunodeficiëntievirus . Het aantal nieuwe hiv-diagnoses is de afgelopen jaren sterk gedaald, maar meer dan de helft van de mensen met hiv komt te laat in zorg. In 2019 overleden 18 mensen aan aidsAcquired immune deficiency syndrome (aids) , bijna altijd als gevolg van te laat ontdekken dat men hiv heeft. 

Cijfers en bronnen voor soa en hiv
  • RIVM.nl/soa Cijfers en feiten over soa van de Centra voor Seksuele Gezondheid (CSG’s).  De CSG’s rapporteren
    • elk half jaar (april en november) de Thermometer Seksuele gezondheid: de meest recente gegevens uit de nationale soa-surveillance.
    • Elk jaar (juni) een jaarrapport over soa (waaronder hiv).
  • HIV-Monitoring.nl (Stichting HIV Monitoring). Cijfers over het aantal mensen met hiv, risicogroepen en effectiviteit van behandeling in Nederland, ook per regio en per gemeente. Elk jaar in november verschijnt een nieuw jaarrapport.
  • Themadossier Nederland naar 0! (Soa Aids Nederland). Biedt regionale en lokale informatie over hiv, waaronder data per regio en een Checklist Lokale Aanpak met tips voor aandachtspunten bij een lokale probleemanalyse. 
  • VZinfo/soa

In 2017 had 2,9% van de mannen en vrouwen (25-49 jaar) in het voorafgaande jaar te maken met een ongeplande zwangerschap. Voor 0,4% van de mannen en 1,7% van de vrouwen was de zwangerschap ongewenst. Het aantal tienermoeders en het aantal zwangerschapsafbrekingen daalt al jaren in Nederland, zowel bij volwassenen als bij tieners. In 2019 was er een lichte stijging onder tieners. Het aantal geboren kinderen onder tieners daalt (van 1.310 in 2018 naar 1.259 in 2019).

Cijfers en bronnen onbedoelde zwangerschap

Regionale cijfers over onveilige seks, onbedoelde zwangerschap en aantal tienermoeders:

  • Waarstaatjegemeente.nl:  aantal tienerouders in de gemeente.
  • Jeugdmonitor, E-MOVO of andere gezondheidsmonitors (GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst): actuele cijfers over risicogroepen, zoals ervaring met onveilige seks en onbedoelde zwangerschap).

Op de site van Rutgers vindt u ook:

Seksuele grensoverschrijding gaat over verschillende vormen van grensoverschrijdend gedrag of toenaderingen die seksueel van aard zijn. Dit kan fysiek en niet-fysiek zijn.  Bijna 50% van alle vrouwen en meisjes heeft dit wel eens meegemaakt. Dit geldt voor bijna 20% van alle mannen en jongens. Ruim 1 op de 10 jongeren heeft in de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand verstuurd (sextingSexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte berichten of foto's of video's van zichzelf via mobiele telefoons of andere media.). Van 1 tot 2% van jongeren werd een naaktfoto of seksfilmpje met anderen gedeeld. Ruim de helft van de jongens en driekwart van de meisjes vond dit vervelend. 

Cijfers over seksuele grensoverschrijding bij jongeren en volwassenen vindt u op volksgezondheidenzorg.info

 

Risicogroepen

Bepaalde groepen mensen lopen meer risico op een soaSeksueel overdraagbare aandoeningen of om slachtoffer te worden van seksueel overschrijdend gedrag. 

  • jonge heteroseksuele mannen en vrouwen
  • mannen die seks hebben met mannen (msm)
  • mensen met hivhumaan immunodeficiëntievirus hebben een verhoogd risico om ook een andere soaSeksueel overdraagbare aandoeningen op te lopen
  • mensen met een migratieachtergrond, zoals mensen van Surinaamse en Antilliaanse/Arubaanse afkomst of vluchtelingen en asielzoekers
  • mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking
  • drugsgebruikers
  • sekswerkers en hun klanten
  • swingers 
  • jonge starters
  • laag opgeleide jongeren
  • jongeren met een verstandelijke beperking of multi-problematiek
  • meisjes in de jeugdhulpverlening
  • jongeren met een niet-westerse achtergrond, vluchtelingen en asielzoekers
  • jongeren in kwetsbare omstandigheden (verslaving, dak- en thuisloos, psychische problematiek, schulden)
  • zeer gelovige jongeren  
  • Jongeren, met name jonge starters en laag opgeleide jongeren
  • Vrouwen, vooral jongere vrouwen 
  • Mensen afkomstig uit niet-westerse groepen
  • LHBTLesbisch, Homo, Biseksueel en Transgender (LHBT)
  • Mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking

 

Lees meer over seksueel geweld op de website van Rutgers

 

Oorzaken en gevolgen

Onbehandelde soaSeksueel overdraagbare aandoeningen  geven niet altijd klachten en kunnen ernstige gevolgen hebben voor iemands gezondheid. Op Volksgezondheidenzorg.info vindt u een overzicht van de belangrijkste oorzaken en gevolgen van soa en hivhumaan immunodeficiëntievirus :

Risicofactoren

De belangrijkste oorzaken van een onbedoelde zwangerschap zijn:

  • Geen of niet goed betrouwbare anticonceptie gebruikt, of falende anticonceptie.
  • Persoonlijke en omgevingsfactoren, zoals een vroege seksuele start, gebrekkige kennis, een laag zelfbeeld, lage risico-perceptie naast weinig toekomstperspectief, armoede, kind van een tienermoeder of veel tienermoeders in de omgeving. 

Gevolgen

  • Een onbedoelde of ongeplande zwangerschap geeft vaak stress of psycho-sociale problemen. 
  • Op tienerleeftijd ouder worden en voor een kind zorgen, beperkt de persoonlijke ontwikkeling en de maatschappelijke vooruitzichten aanzienlijk.
  • Tienermoeders lopen een grotere kans om later in hun leven in slechte fysieke en mentale gezondheid te verkeren. 
  • Er zijn aanwijzingen dat het de kinderen van tienermoeders minder goed af gaat dan andere kinderen.
  • Zwangere tieners lopen een verhoogde kans dat hun kindje rond de geboorte sterft of te vroeg wordt geboren.
Risicofactoren

Er zijn verschillende factoren die het risico op het plegen of meemaken van ongewenst seksueel gedrag vergroten. Een aantal daarvan gelden voor zowel plegers als slachtoffers:

  • genderstereotiepe opvattingen, seksuele dubbele moraal en traditionele rolopvattingen
  • negatief zelfbeeld
  • ongunstige opvoeding
  • gebrekkige communicatieve vaardigheden en moeite met interpretatie van grenzen en wensen
  • alcoholgebruik
  • ervaringen met seksueel misbruik in de kindertijd vergroot het risico op nieuw slachtofferschap aanzienlijk.

Bij plegers speelt ook groepsdruk, gebrek aan empathie en impulsiviteit een rol.

Gevolgen

Seksuele grensoverschrijding kan negatieve gevolgen hebben voor de lichamelijke gezondheid (zoals lichamelijk letsel, een zwangerschap of besmetting met een soaSeksueel overdraagbare aandoeningen /hivhumaan immunodeficiëntievirus ) en psychische, seksuele en sociale problemen met zich meebrengen. Zoals depressieve klachten, angsten, schuld en schaamte, relatieproblemen, of isolement.

Ook opnieuw slachtoffer worden komt voor (revictimisatie). De impact hangt sterk af van de vorm, aard, ernst en frequentie van de seksuele grensoverschrijding, de relatie met de dader en de mate waarin het slachtoffer het gevoel had het seksueel grensoverschrijdende gedrag te kunnen weigeren of te kunnen stoppen.

 

Meer informatie

Het in kaart brengen van de seksuele gezondheid doet u met het maken van een wijkgezondheidsprofiel. U kunt dan goed onderbouwd doelstellingen bepalen en gericht, samen met andere sectoren, interventies inzetten en monitoren. Naast de themaspecifieke cijfers en bronnen die u op deze pagina vindt,  kunt u ook  de algemene informatie en bronnen voor het maken van een wijkgezondheidsprofiel gebruiken.