Actueel

Actueel

  • Nieuw magazine 'Als ik later groot ben - Gemeenten investeren in kansen voor jongeren' (Ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport). In deze publicatie vindt u 7 nieuwe succesvolle voorbeelden uit de praktijk. 
  • In de VTV-2018 worden de belangrijkste ontwikkelingen rondom mentale druk op jongeren en jongvolwassenen beschreven, evenals handelingsopties: kennisontwikkeling, mentaal gezond blijven en acceptatie van psychische klachten).
  • Online magazine Integraal samenwerken voor de jeugd (uitgave Sociaalweb, in samenwerking met Stimulansz, 2018).
  • Online magazine 18-/18+ Hierin leest u tegen welke problemen jongeren kunnen aanlopen bij volwassen worden en hoe gemeenten jongeren kunnen ondersteunen.
  • JGZ Preventieagenda, ontwikkeld door het NCJNederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) samen met ActiZ Jeugd en GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio Nederland. De JGZJeugdgezondheidszorg Preventieagenda verscheen ook in het VNG-magazine maart 2018.
  • Evaluatie Jeugdwet. Op 1 januari 2015 is de Jeugdwet in werking getreden, met als doel preventie en zorg dichter bij huis te organiseren. De Jeugdwet is nu geëvalueerd.

Sinds de invoering van de Jeugdwet op 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de zorg voor jongeren tot 18 jaar. Een belangrijk doel van deze wet is het voorkomen van zware vormen van jeugdhulp. Dat is in het belang van de jeugd (minder onnodige medicalisering) en in het belang van de gemeente (minder kosten).

Welke rol hebben gemeenten?

Er zijn minstens drie manieren waarop gemeenten invloed kunnen uitoefenen om de inzet van zware jeugdzorg zo veel mogelijk te voorkomen:

Hoe zijn preventie en zorg voor de jeugd georganiseerd?

De gemeentelijke preventie en zorg voor de jeugd kan grofweg worden ingedeeld in basisvoorzieningen, preventieve voorzieningen en maatwerkvoorzieningen.

Model hoe preventie en zorg voor jeugd is georganiseerd

Figuur: Piramide van zorg (RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)

 

Basisvoorzieningen

De basisvoorzieningen zijn voor iedereen tot 18 jaar toegankelijk. Bekende voorbeelden zijn het consultatiebureau voor kinderen van 0 tot 4 jaar en het gezondheidsonderzoek op school voor kinderen van 4 tot 18 jaar. Maar ook het onderwijs, peuterspeelzalen, kinderopvang, huisartsen, verloskundigen en sportclubs behoren tot de basisvoorzieningen. Ook de pedagogische civil society behoort tot de basis. Dit betreft de sociale omgeving: invloed van ouders, familie, leeftijdsgenoten, buurtbewoners, etc.

Preventieve voorzieningen

Ook preventieve voorzieningen zijn vrij toegankelijk. Basisvoorzieningen en preventieve voorzieningen lopen soms door elkaar. De jeugdgezondheidszorg en peuterspeelzalen zijn bijvoorbeeld basisvoorzieningen die ook een signalerende en preventieve rol hebben. Grofweg 85% van de jeugd is voldoende geholpen met de basisvoorzieningen in combinatie met preventieve activiteiten. Om deze 85% van de jeugd effectief te ondersteunen is blijvende investering nodig; zeker als we deze groep willen vergroten en het aantal jeugdigen in zwaardere zorgvormen willen verkleinen.

Toegang tot zorg

Maatwerkvoorzieningen bestaan uit zwaardere vormen van jeugdzorg die alleen toegankelijk zijn na een verwijzing van een arts of toestemming van de gemeente. Veel gemeenten leggen de toestemming vast in een beschikking, maar er zijn ook gemeenten die zonder beschikkingen werken.

Maatwerkvoorzieningen

Ongeveer 15% van de jeugd heeft maatwerkvoorzieningen nodig, die niet vrij toegankelijk zijn. GGZGeestelijke gezondheidszorg-jeugd, begeleiding, persoonlijke verzorging en kort verblijf vallen altijd onder de Jeugdwet en de verantwoordelijkheid van de gemeente. De volgende vormen van zorg vallen niet onder de Jeugdwet:

  • Zorg die te maken heeft met (lichamelijke) ziekte. Deze zorg valt onder de Zorgverzekeringswet.
  • Zorg voor kinderen en jongeren met een beperking (verstandelijk, lichamelijk of zintuiglijk) die zo ernstig is dat zij geen ontwikkelperspectief hebben op zelfstandig wonen en participatie. Deze zorg valt onder de Wet langdurige zorg.

Blok Preventiematrix jeugd

Preventiematrix jeugd

Aan de slag met duurzaam preventiebeleid? De preventiematrix jeugd (0-18 jaar) helpt bij het overzichtelijk maken welke activiteiten en interventies er in uw gemeente al zijn voor jeugd en welke onderwerpen nog aandacht behoeven. Lees meer over duurzaam preventiebeleid en preventiematrix.

Aan dit dossier hebben meegewerkt:

NJINederlands Jeugd Instituut, NCJNederlands Centrum Jeugdgezondheid GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio Nederland en PharosKennis- en adviescentrum gezondheid, migranten en laagopgeleiden.