Wilt u effectief inzetten op een gezonde jeugd in uw gemeente? Werk dan integraal. Dit betekent dat u verschillende maatregelen en interventies in samenhang inzet. Via een integrale aanpak draagt u eraan bij dat kinderen zo gezond, veilig en prettig mogelijk kunnen opgroeienZet voor elke leeftijdsfase activiteiten in op de volgende pijlers van integraal werken.

 

Voorlichting en educatie

In alle leeftijdsfasen van een kind of jongere kan voorlichting en educatie  aan ouders en kinderen bijdragen aan het versterken van gezond, veilig en prettig opgroeien. 

  • Bij (zwangere) ouders van (jonge) kinderen kan dat bijvoorbeeld gaan over opvoedingsvaardigheden of een gezonde leefstijl. Dit is extra belangrijk bij kwetsbare groepen,  zoals kwetsbare of complexe gezinnen of als kinderen fysieke of psychische problemen hebben.
  • Kinderen en jongeren zelf krijgen vaak voorlichting over gezond en prettig leven via de school. Via de aanpak Gezonde Kinderopvang en de Gezonde School-aanpak kunnen scholen structureel werken aan een gezonde leefstijl en het welbevinden van kinderen en jongeren.

Voorlichting en educatie zijn dus zowel in te zetten voor universele preventie als voor selectieve en geïndiceerde preventie bij kwetsbare groepen.

 

Signaleren, advies en ondersteuning

Signaleren van problemen in opvoeden en opgroeien, en advies en ondersteuning daarbij is onderdeel van het basistakenpakket van de JGZ Jeugdgezondheidszorg (Jeugdgezondheidszorg). De JGZ heeft 20 vastgestelde contactmomenten met (ouders van) kinderen en jongeren. Daarnaast kan elke gemeente zelf een deel op maat invullen, afgestemd op de lokale zorgbehoefte en de gezondheidssituatie van de kinderen. Een JGZ-organisatie kan bijvoorbeeld in overleg met de gemeente een interventie ter bestrijding van overwicht of een cursus opvoedondersteuning uitvoeren, of schoolverzuim aanpakken. Naast de opvoeder en het kind/de jongere zelf staat ook de omgeving waarin het kind opgroeit hierbij centraalDaarnaast hebben de kinderopvang en de school een rol in het signaleren van en doorverwijzen bij leefstijlproblemen. Via de school kunt u de periodieke monitor-onderzoeken van de jeugdgezondheidszorg of GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) inzetten of een leerlingvolgsysteem zoals Zien!, SCOL of KanVAS. Om effectief hulp te kunnen bieden bij gesignaleerde problemen is het noodzakelijk dat instellingen die zich bezighouden met jeugd en gezin goed samenwerken, met de JGZ als centrale organisatie:

  • (professionals uit de) geboortezorg en JGZ;
  • de leefomgeving (thuis, school, recreatie) van het kind en de JGZ;
  • de JGZ en jeugdzorg.

 

Leefomgeving

Een kansrijke (=goede, veilige en stimulerende) leefomgeving (kunnen spelen, leren en ontspannen) draagt bij aan een gezonde jeugd.

  • Woonomgeving: denk bijvoorbeeld aan een groene en veilige omgeving met voldoende speel- en chill-plekken en voldoende sport- en andere recreatievoorzieningen voor kinderen en jongeren in alle leeftijdsfasen.
  • Schoolomgeving: denk aan een gezonde en veilige binnen- en buitenomgeving bij kinderopvang en school, zoals een veilig schoolterrein. Denk ook aan sociale veiligheid en welbevinden. De kinderopvang en de school zijn daarnaast een belangrijke setting om een structureel gezonde leefstijl van kinderen en jongeren te stimuleren.
 

Voorbeeld: Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

Alle jongeren in Nederland moeten kunnen opgroeien in een kansrijke omgeving waar aandacht is voor welbevinden en het voorkómen van middelengebruik. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is een Nederlandse aanpak. Deze is gebaseerd op de uitgangspunten van het IJslandse preventiemodel. Gemeenten die met OKO aan de slag willen, kunnen deelnemen aan het OKO-implementatietraject. Het Trimbos-instituut ondersteunt gemeenten hierin samen met het Nederlands Jeugdinstituut.

 

Regelgeving en handhaving

Met regelgeving en handhaving kunt u als gemeente invloed uitoefenen op het middelengebruik van jongeren: roken, alcohol en drugs. Ook voor de meeste andere gezondheidsthema’s kunt u via regelgeving en handhaving de gezondheid van kinderen en jongeren versterken. Hoe u dit kunt aanpakken leest u in de pagina's over de verschillende leefstijlthema's:

 

Meer informatie
 

Werken aan gezondheid en welbevinden per leeftijdsfase:

  • Kansrijke Start. Indicatoren die een gemeente inzicht geven in de uitvoering van het actieprogramma Kansrijke Start en de gezondheid van kinderen en ouders in de eigen gemeente of regio.
  • Gezonde Kinderopvang. Ondersteunt managers en (staf)medewerkers in de kinderopvang om structureel te werken aan een gezonde leefstijl van kinderen en de deskundigheid van medewerkers.
  • Gezonde School. Ondersteunt scholen om aan de slag te gaan met diverse leefstijlthema's via een integrale aanpak. 
  • Welbevinden op school. (Trimbos-instituut). Biedt Gezonde School-adviseurs en scholen binnen het primair en voortgezet onderwijs handvatten om op een positieve manier bij te dragen aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen.

 

Informatie van het NCJ Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) (Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) ) en het NJI: