Roken inclusief vapen effectief en preventief aanpakken in jullie gemeente? Werk dan integraal. Dit betekent dat je verschillende maatregelen en interventies in samenhang inzet voor verschillende doelgroepen en hun omgeving.

Zet in op 4 pijlers

 

Integraal werken doe je de hand van vier pijlers: voorlichting en educatie; signalering, advies en ondersteuning; leefomgeving; en regelgeving en handhaving.

Voorlichting en educatie

Wil je niet-roken de sociale norm maken? Voorlichting en educatie geven kan je hierbij helpen. Zoals campagnes die mensen te stimuleren om te stoppen met roken. Doe in jouw gemeente bijvoorbeeld mee aan de landelijke campagne Stoptober. Sommige gemeenten creëren hun eigen lokale campagne, om zo beter aan te sluiten bij de specifieke doelgroepen in hun gemeente.

Algemeen

Investeer in publiekscampagnes door samen met lokaal/regionaal werkende professionals van GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) en verslavingszorg mee te doen aan landelijke campagnes zoals Stoptober of NIX18.

Jongeren

Zet in op preventie via het onderwijs. Preventie op school werkt. Scholen kunnen het thema roken en vapen behandelen in samenhang met andere risicogedrag, zoals alcohol- en drugsgebruik. Programma's als Gezonde School en Helder op school bieden hiervoor een goede basis. Houd rekening met verschillen in leeftijd en onderwijstype. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat klassikale voorlichting op basisscholen niet effectief is. Het is daarom belangrijk interventies af te stemmen op de doelgroep. Gebruik de praktische richtlijn met aanbevelingen per leeftijd en onderwijsvorm (van Trimbos-instituut en Verslavingskunde Nederland (VKN)). 

Signalering, advies en ondersteuning

Stoppen met roken is succesvoller als mensen gebruikmaken van onder andere:

  • Hulp bij stoppen met roken (professionele begeleiding);
  • Medicatie bij stoppen met roken;
  • Nicotinevervangende middelen, zoals nicotinepleisters.
Algemeen
  • Stimuleer zorgverleners dat zij stoppen met roken te bespreken met hun patiënten.
  • Maak een goed overzicht (sociale kaart) van de beschikbare stoppen met roken ondersteuning Als uitgangspunt kun je de landelijke sociale kaart gebruiken.
  • Help zorgverleners in je gemeente een gezamenlijk zorgpad voor stoppen met roken op te zetten.
  • Verwijs rokers door naar delandelijke stoplijn Ikstopnu.nl | Trimbos-instituut. 
Jongeren 
Inwoners met een lage sociaal-economische positie of status

Besteed (extra) aandacht aan inwoners met een lage sociaal-economische positie of status en andere kwetsbare groepen. Mensen met een lage sociaal-economisch positie of status roken relatief vaker. Ook de sociale omgeving speelt hierbij een belangrijke rol. Betrek voor deze doelgroep het sociaal domein. 

In de praktijk: Rookvrije Generatie Award Fryslân

Decoratieve foto van kinderen op een sportveld. De kinderen dragen sportkleding en dragen vlaggen en banners waarop Rookvrije Generatie staat.

GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) Fryslân geeft inwoners op allerlei manieren voorlichting over roken: met workshops, de Smokefree Challenge en de Stoptober-campagne. En met de Rookvrije Generatie Award Fryslân worden initiatieven zoals een rookvrije avondvierdaagse in het zonnetje gezet. Ruim 1000 inwoners stemden op een initiatief. Hierdoor kwam rookvrij leven extra onder de aandacht.

Fysieke en sociale omgeving

Zien roken doet roken. Daarom is het zo belangrijk om in te zetten op een rookvrije omgeving. De inrichting van een rookvrije omgeving helpt om niet-roken de norm te maken. Dit doe je in combinatie met andere maatregelen, want dat heeft het grootste effect. Je oefent invloed uit op zowel de directe fysieke omgeving als via interventies op de sociale omgeving. Daarnaast biedt de landelijke regelgeving ruimte voor lokaal beleid. Zie ook: Landelijk beleid tabakspreventie.

Algemeen
  • Creëer rookvrije schoolpleinen, speelplekken en werkplekken. Wees erop alert dat rookvrije omgevingen, zoals scholen, speelplekken en werkplekken ook vrij zijn van vapedamp. Kijk op Gemeente rookvrij | Rookvrijegeneratie.nl voor informatie over hoe je rookvrije omgevingen kunt inrichten.
  • Neem verschillende soorten planregels voor een gezonde leefomgeving op in het omgevingsplan. Lees de Handreiking planregels gezonde leefomgeving | Ggdghor.nl.
  • Geeft het goede voorbeeld ('practice what you preach'), bijvoorbeeld door terreinen rondom gemeentelijke gebouwen rookvrij te maken. 
Jongeren 
  • Verminder of voorkom blootstelling aan tabaksrook in de leefomgeving. Rookvrije binnen- en buitenruimtes werken goed in de aanpak van roken onder jongeren. Creëer rookvrije zones zoals schoolpleinen en speelplekken. Wees erop alert dat rookvrije omgevingen ook vrij zijn van vapedamp.
  • Maak gebruik van meer informatie en ondersteunende materialen, bijvoorbeeld voor scholen, speeltuinen, kinderopvang en sportverenigingen. Kijk daarvoor bij Helder op School | Trimbos-instituut, Rookvrijegeneratie.nl en op Nix18.nl.

In de praktijk: ook zelf aan de slag met rookvrije zone

Decoratieve foto van een raamsticker met het beeldmerk van Rookvrije Generatie.

Roken ontmoedigen en verminderen doet Twente door de creatie van meer rookvrije zones te stimuleren. In de Toolkit Rookvrij zitten handige handvaten hiervoor, ook voor de communicatie en voor het breder inzetten op een gezonde leefomgeving met lokale partners. Zo kwam GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) Twente zelf tot een rookvrije entree.

Regelgeving en handhaving

Hou het rookpreventiebeleid in het achterhoofd in andere situaties. Bijvoorbeeld bij het afgeven van vergunningen voor evenementen of sportverenigingen. Je kunt bijvoorbeeld de eis stellen dat er niet gerookt mag worden als er kinderen aanwezig zijn. Gebruik bijvoorbeeld de Leidraad Alcohol, drugs en roken op eventmenten | Trimbos-instituut. 

In de praktijk: rookvrije zones via de APV

Decoratieve foto van mensen die op een bankje zitten. Een van de stoeptegels is een tegel met het beeldmerk van Rookvrije Generatie.

Dankzij de APV Algemene Plaatselijke Verordening (APV) (Algemene Plaatselijke Verordening (APV)) zijn verschillende plekken in de gemeente Groningen rookvrij. De gemeente heeft in haar APV opgenomen dat ze bepaalde zones rookvrij kan verklaren. Dit geldt voor openbare ruimtes met een duidelijk publieke functie. Roken is op zulke plekken verboden. Een voorbeeld van zo’n ruimte is de entree van een ziekenhuis.

Algemeen
  • Verlaag de beschikbaarheid en zichtbaarheid door het handhavingsbeleid te versterken.
  • Overweeg locaties binnen jullie gemeente via de APV Algemene Plaatselijke Verordening (APV) (Algemene Plaatselijke Verordening (APV)) rookvrij te maken. Lees hier meer over op de website van de VNG.
Jongeren

Beperk beschikbaarheid en zichtbaarheid van tabak. We weten dat dit werkt in de aanpak van roken onder jongeren. Ook helpt het om het handhavingsbeleid te versterken. Bijvoorbeeld door personeel te trainen in het herkennen van de leeftijd van klanten en het uitvoeren van periodieke controle en sancties bij overtreding.

Meer informatie