Wilt u effectief beleid maken voor rookpreventie? Dan heeft u feiten en cijfers nodig. Op basis hiervan kunt u bepalen wat prioriteit heeft en bepalen wat uw doelgroepen zijn.

 

Wijkgezondheidsprofiel maken

Met een wijkgezondheidsprofiel ziet u via feiten en cijfers wat de gezondheidssituatie is; hoeveel mensen in een wijk roken; en hoe mensen in de wijk denken over roken. Daarmee kunt u doelstellingen voor uw beleid bepalen en onderbouwen. Zo kunt u gerichter en in samenhang interventies inzetten en monitoren wat de resultaten zijn van het lokale beleid.

Wilt u een wijkgezondheidsprofiel maken? Kijk dan op de pagina Bronnen voor het maken van een wijkgezondheidsprofiel.

 

Hoeveel mensen roken?

Ongeveer 3% van de volwassen Nederlanders is een zware roker. Dit betekent dat zij gemiddeld meer dan 20 sigaretten of shaggies per dag roken. Er zijn meer mannen die roken dan vrouwen, en zij roken gemiddeld ook meer. Meer cijfers over hoeveel mensen roken en wie er roken vindt u op de website Volksgezondheidenzorg.info. Hier krijgt u inzicht in het aantal rokers in Nederland en op wijk- en buurtniveau.

 

Risicogroepen

Roken en meeroken levert voor iedereen gezondheidsrisico’s op. Maar sommige groepen zijn extra kwetsbaar.

Kinderen en adolescenten zijn nog in ontwikkeling. Daarom zijn ze kwetsbaarder voor de gevolgen van roken. Begint iemand op jonge leeftijd met roken? Dan die persoon eerder afhankelijk van nicotine dan oudere starters.

Onderzoek bij dieren geeft aanwijzingen dat nicotine de hersenen mogelijk blijvend verandert.

Meeroken geeft bij kinderen een verhoogd risico op onder andere: 

  • wiegendood
  • infecties aan de luchtwegen
  • astma
  • kanker (op de lange termijn)
  • longaandoeningen op de lange termijn

Ook is de kans groter dat deze kinderen op latere leeftijd zelf gaan roken. Vooral als ouders daarover geen huisregels hebben.

Cijfers over de omvang van meeroken naar leeftijd vindt u op pagina Meeroken naar leeftijd op de website van Volksgezondheidenzorg.info

Roken vermindert de vruchtbaarheid van vrouwen en mannen. Tijdens de zwangerschap brengt dit ook ernstige risico’s met zich mee:

  • verhoogde kans op een miskraam
  • lager geboortegewicht
  • aangeboren afwijkingen
  • sterfte rond de bevalling en wiegendood
  • voortijdig loslaten van de placenta
  • eerder breken van de vliezen
  • hogere kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Cijfers over roken tijdens de zwangerschap vindt u in de Monitor Middelengebruik en Zwangerschap van het Trimbos-instituut.

Voor mensen met hart- en vaatziekten, longpatiënten en diabetespatiënten is roken extra schadelijk. Bij COPDchronische bronchitis en longemfyseem (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) is stoppen met roken noodzakelijk om progressie van de aandoening af te remmen.

Mensen met een lage of middelbare opleiding roken vaker dagelijks dan mensen met een hbo- of universitaire opleiding. Dit verschil is zichtbaar in alle leeftijdsgroepen, ook bij scholieren. Vmbo-b-leerlingen hebben twee keer zo veel ervaring met roken dan vwo-leerlingen.

Wilt u meer cijfers over het verband tussen roken en opleidingsniveau? Kijk dan op de website Volksgezondheidszorg.info:

 

Risico's en gevolgen

Belangrijke redenen waarom iemand begint met roken zijn:

  • Persoonlijke kenmerken: zoals kennis, opvattingen, verwachtingen, aanleg, zelfvertrouwen, erfelijke aanleg. Ook is er bij jongeren een sterk verband tussen roken en processen die verband houden met een (negatief) gevoel.

  • Omgevingsfactoren: zoals de verkrijgbaarheid van tabak, tabaksreclame, prijs van sigaretten, en wettelijke bepalingen.

  • Sociale-omgevingsfactoren: zoals de acceptatie van rookgedrag binnen het eigen sociale netwerk (gezin, vrienden, school, werk). Bij kinderen en jongeren geldt vooral dat hoe meer ze anderen zien roken, hoe groter de kans dat ze zelf ook gaan roken.

Als gemeente heeft u via voorlichting en educatie invloed op de kennis, ideeën en verwachtingen over roken. Met name in de fysieke en sociale omgeving kunt helpen om ervoor te zorgen dat niet-roken de norm wordt.

Zowel roken als meeroken (de rook van een ander inademen) hebben ernstige gevolgen voor de gezondheid. Voor de persoon zelf kost dat (gezonde) levensjaren. Voor de maatschappij betekent het een grotere ziektelast en verminderde arbeidsproductiviteit.

Bekijk de cijfers over de gezondheidsgevolgen van roken en meeroken op de website van Volksgezondheidenzorg.info.

 

Meer informatie

U kunt ook andere organisaties of mensen benaderen voor uw aanpak. Bijvoorbeeld:  

  • Cijfers van de aanbieders van stoppen met roken cursussen
  • Informatie van verschillende professionals die in hun werk te maken hebben met jongeren, zwangere vrouwen, horeca, andere risicogroepen en in de wijken.
  • Trimbos-instituut
  • Rokeninfo.nl (onderdeel van Trimbos-instituut). Hier vindt u publieksinformatie en adviezen over roken gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten. 
  • RIVM