Wil je drugsgebruik effectief en preventief aanpakken? Werk dan integraal. Dit betekent dat je verschillende maatregelen en interventies in samenhang inzet voor verschillende doelgroepen en hun omgeving. Dit doe je aan de hand van vier pijlers: voorlichting en educatie, signalering advies en ondersteuning, fysieke en sociale omgeving, en regelgeving en handhaving. 

Zet in op 4 pijlers


Voorlichting en educatie

Let er op dat vorm en inhoud van de communicatie zijn afgestemd op het doel en de doelgroep die je voor ogen hebt. Ouders en professionals hebben bijvoorbeeld andere informatie nodig dan experimenterende jongeren. Het is vaak effectiever om drugsvoorlichting en educatie te richten op de sociale omgeving van jongeren dan op de jongere zelf. Drugsvoorlichting kan bij groepen jonge impulsieve niet-gebruikers juist nieuwsgierigheid wekken. Ook kunnen niet-gebruikers door voorlichting de indruk krijgen dat gebruik van drugs de norm is.

Zorg dat mensen in de sociale omgeving van jongeren kennis hebben over drugsgebruik, over wat kan en mag volgens wet- en regelgeving,  weten hoe ze met jongeren in gesprek kunnen blijven en wat ze kunnen doen bij gebruik en problemen. Voorlichting zet je in samenhang in met activiteiten op de andere pijlers.

Signalering, advies en ondersteuning

Ouders en professionals hebben vaak snel in de gaten dat er mogelijk iets aan de hand is met een jongere. Zij zien bijvoorbeeld veranderingen in gedrag en vriendschappen. Een goede signaleringsketen maakt dat ouders en professionals die zoiets opmerken met hun vragen en eerste signalen ergens terechtkunnen. Zo nodig kan tijdig hulp worden geboden. Als gemeente heb je hierin een regisseursrol. Werkzaamheden die daarbij horen zijn onder meer:

  • maken van een sociale kaart
  • organiseren van informatie-uitwisseling tussen samenwerkingspartners – binnen de regels van de AVG
  • bewaken van de uitvoering van de gemaakte afspraken
  • faciliteren van kennisopbouw en bijscholing van de samenwerkingspartners op het gebied van signalerings- en verwijsvaardigheden met betrekking tot drugs
  • opmerken en aankaarten of oplossen van knelpunten in de hulp en verwijsmogelijkheden
  • Sociale wijkteams hebben een rol bij het tijdig signaleren van problemen door drugs bij hun cliënten. Ook kunnen zij hulp in gang zetten. Voorwaarde hiervoor is dat de teams kennis en vaardigheden op dit gebied en korte lijnen met verslavingszorg hebben.
  • Instellingen voor verslavingszorg in elke regio verzorgen deskundigheidsbevordering en trainingen voor verschillende beroepsgroepen, soms ook online. Zij kennen bovendien het aanbod voor verschillende vormen van hulp, die ze deels ook zelf aanbieden.
  • Open en alert is een interventie die gericht is op het voorkomen en signaleren van problemen door middelengebruik bij cliënten die verblijven in zorg- en welzijnsorganisaties.
  • Met de overzichtskaart van online cannabisinterventies kunnen professionals in het sociaal domein in gesprek gaan met cliënten over hun middelengebruiken en een passende interventie zoeken.
  • Passende interventies om drugsgebruik te voorkomen en terug te dringen kunnen worden gevonden door bijvoorbeeld op doelgroep of setting te zoeken.

Fysieke en sociale omgeving

De fysieke omgeving en het gedrag van volwassenen in de omgeving van jongeren zijn van invloed op hoe jongeren omgaan met drugs. Denk bijvoorbeeld aan:

  • de manier waarop ouders met hun kind praten over drugs
  • de reactie van een school op een leerling die problemen heeft door drugs
  • communicatie over en de handhaving van huisregels voor drugs op een evenement
  • locaties van coffeeshops in een gemeente
  • het aanbod van sport en andere mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding voor jongeren in de gemeente
  • de manier waarop toezicht en handhaving is ingericht in de gemeente

Afhankelijk van de lokale situatie maak je een plan van aanpak met de belanghebbenden om aspecten van de sociale en fysieke omgeving te veranderen.

Regelgeving en handhaving

Gemeenten hebben een aantal instrumenten in handen om het drugsbeleid met lokale regelgeving te ondersteunen.

  • Algemene Plaatselijke Verordening (APV): kleinschalige drugshandel speelt zich deels af in de openbare ruimte. De gemeente kan daarop invloed uitoefenen via de APV, bijvoorbeeld met samenscholingsverboden en gebiedsverboden.
  • Blowverbod op bepaalde plekken in de openbare ruimte: 218 gemeenten (cijfers uit 2018) proberen met een blowverbod in de APV het gebruik van cannabis op bepaalde plekken te verbieden. Dit is alleen toegestaan wanneer het belang van handhaving daarmee gediend wordt.
  • Maximaal aantal coffeeshops: de meeste gemeenten hebben een maximum voor het aantal coffeeshops in hun gemeente vastgelegd. Ook kunnen zij eisen stellen aan de kwaliteit van een coffeeshop en het personeel.
  • Hennepconvenant: door middel van een hennepconvenant kunnen gemeenten de samenwerking vormgeven die nodig is rond de aanpak van (woon)overlast door illegale hennepkwekerijen.
  • Organisaties en instellingen zoals scholen en jongerenwerk kunnen aanvullend op landelijke en lokale wetgeving hun eigen huisregels opstellen ten aanzien van drugs en zorgen dat deze huisregels worden gehandhaafd.

Meer informatie