Wil je drugsgebruik effectief en preventief aanpakken? Werk dan integraal. Dit betekent dat je verschillende maatregelen en interventies in samenhang inzet voor verschillende doelgroepen en hun omgeving. Dit doe je aan de hand van vier pijlers: voorlichting en educatie, signalering advies en ondersteuning, fysieke en sociale omgeving, en regelgeving en handhaving. 

Zet in op 4 pijlers


Voorlichting en educatie

Let erop dat vorm en inhoud van de communicatie zijn afgestemd op het doel en de doelgroep die je voor ogen hebt. Ouders en professionals hebben bijvoorbeeld andere informatie nodig dan experimenterende jongeren. Het is vaak effectiever om drugsvoorlichting en educatie te richten op de sociale omgeving van jongeren dan op de jongere zelf. Drugsvoorlichting kan bij groepen jonge impulsieve niet-gebruikers juist nieuwsgierigheid wekken. Ook kunnen niet-gebruikers door voorlichting de indruk krijgen dat gebruik van drugs de norm is.

Zorg dat mensen in de sociale omgeving van jongeren kennis hebben over drugsgebruik en over wat kan en mag volgens wet- en regelgeving. Zorg ook dat zij weten hoe ze met jongeren in gesprek kunnen blijven en wat ze kunnen doen bij gebruik en problemen. Voorlichting zet je in samenhang in met activiteiten op de andere pijlers. Kennis alleen verandert zelden het gedrag. 

In de praktijk: de Coffeeshopcursus

Alle coffeeshopmedewerkers in Groningen volgen de Coffeeshopcursus. In deze training doen zij praktische kennis op over cannabis, gezondheid en preventie en werken zij aan hun professionele beroepshouding. De training is verplicht vanuit het lokale coffeeshopbeleid en de landelijke regelgeving voor het Experiment Gesloten Coffeeshopketen, waaraan Groningen deelneemt. VNN verzorgt de Coffeeshopcursus en adviseert coffeeshops over preventie.

Signalering, advies en ondersteuning

Ouders en professionals hebben vaak snel in de gaten dat er mogelijk iets aan de hand is met een jongere. Zij zien bijvoorbeeld veranderingen in gedrag en vriendschappen. Een goede signaleringsketen maakt dat ouders en professionals die zoiets opmerken, ergens terecht kunnen met hun vragen en eerste signalen. Zo nodig kan tijdig hulp worden geboden. Als gemeente heb je hierin een regisseursrol. Werkzaamheden die daarbij horen zijn onder meer:

  • maken van een sociale kaart
  • organiseren van informatie-uitwisseling tussen samenwerkingspartners – binnen de regels van de AVG
  • bewaken van de uitvoering van de gemaakte afspraken
  • faciliteren van kennisopbouw en bijscholing van de samenwerkingspartners op het gebied van signalerings- en verwijsvaardigheden met betrekking tot drugs
  • stimuleren van aansluiting van de eerstelijn op het sociaal domein
  • opmerken en aankaarten of oplossen van knelpunten in de hulp en verwijsmogelijkheden
  • Sociale wijkteams hebben een rol bij het tijdig signaleren van problemen door drugs bij hun cliënten. Ook kunnen zij hulp in gang zetten. Voorwaarde hiervoor is dat de teams kennis en vaardigheden rond drugsproblematiek hebben en/of korte lijnen met verslavingszorg.
  • Instellingen voor verslavingszorg in elke regio verzorgen deskundigheidsbevordering en trainingen voor verschillende beroepsgroepen, soms ook online. Zij kennen bovendien het aanbod voor verschillende vormen van hulp, die ze deels ook zelf aanbieden.
  • Open en alert is een interventie die gericht is op het voorkomen en signaleren van problemen door middelengebruik bij cliënten die verblijven in zorg- en welzijnsorganisaties.
  • Met de overzichtskaart van online cannabisinterventies kunnen professionals in het sociaal domein in gesprek gaan met cliënten over hun middelengebruiken en een passende interventie zoeken.
  • Goed onderbouwde interventies om drugsgebruik te voorkomen en terug te dringen vind je door in databanken te zoeken op doelgroep of setting.

Fysieke en sociale omgeving

In de praktijk: vrijetijdsbudget voor jongeren

Van padel tot samen kunst maken. Jongeren in Ooststellingwerf gaan dankzij Go YoFlo op zoek naar hun talenten. Met Go YoFlo werkt iedereen in de gemeente samen aan een positieve leefomgeving voor jongeren. Structurele activiteiten aanbieden is hierbij een essentieel onderdeel. Met een budget van 200 euro kiezen jongeren uit een groot activiteitenpakket. Ooststellingwerf biedt dit aan als OKO-gemeente. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving maakt de kans kleiner dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. 

Een gezonde fysieke en sociale omgeving kan beschermende factoren versterken en risicofactoren verminderen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan

  • normen
  • veilige leefomgeving 
  • mogelijkheden voor sport, cultuur en andere zinvolle vrijetijdsbesteding 
  • sociale steun 

Afhankelijk van de lokale situatie maak je een plan van aanpak met de belanghebbenden om aspecten van de sociale en fysieke omgeving te veranderen. Kijk voor inspiratie over hoe je werkt aan een gezonde fysieke én sociale leefomgeving bij gezonde leefomgeving. 

Regelgeving en handhaving

Gemeenten hebben een aantal instrumenten in handen om het drugsbeleid met lokale regelgeving te ondersteunen.

  • Algemene Plaatselijke Verordening (APV): kleinschalige drugshandel speelt zich deels af in de openbare ruimte. De gemeente kan daarop invloed uitoefenen via de APV, bijvoorbeeld met samenscholingsverboden en gebiedsverboden.
  • Blowverbod op bepaalde plekken in de openbare ruimte: 218 gemeenten (cijfers uit 2018) proberen met een blowverbod in de APV het gebruik van cannabis op bepaalde plekken te verbieden. Dit is alleen toegestaan wanneer het belang van handhaving daarmee gediend wordt.
  • Maximaal aantal coffeeshops: de meeste gemeenten hebben een maximum voor het aantal coffeeshops in hun gemeente vastgelegd. Ook kunnen zij eisen stellen aan de kwaliteit van een coffeeshop en het personeel.
  • Hennepconvenant en de wet van Damocles: met een hennepconvenant kunnen gemeenten de samenwerking vormgeven die nodig is rond de aanpak van (woon)overlast door illegale hennepkwekerijen. Het convenant kan de veiligheid van kinderen centraal stellen wanneer ontruiming dreigt. Ook bij toepassing van de wet van Damocles rond sluiting van panden bij (vermoedens van) drugshandel moet de veiligheid van kinderen een belangrijke afweging zijn. 
  • Organisaties en instellingen zoals scholen en jongerenwerk kunnen aanvullend op landelijke en lokale wetgeving hun eigen huisregels opstellen ten aanzien van drugs en zorgen dat deze huisregels worden gehandhaafd.

Meer informatie