Waar richt preventie zich op?

Effectieve suïcidepreventie richt zich op het voorkomen en behandelen van psychische stoornissen en het weerbaarder maken van mensen. Het is ook van belang dat preventieve interventies zich richten op het voorkómen van suïcidegedachten (of in een vroeg stadium ombuigen) en op het leren omgaan met negatieve effecten van problemen.

In Nederland zijn grote regionale verschillen in de wijze waarop preventie van suïcide wordt uitgevoerd. Een gezamenlijke, planmatige en brede aanpak van de regionale GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst’en en van organisaties in de geestelijke gezondheidszorg biedt de meeste kans op succes; het delen van elkaars gevarieerde kennis en ervaring met  preventiemaatregelen is belangrijk. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en het Trimbos-instituut.

Voorbeeld: suïcidepreventie online

Stichting 113 Zelfmoordpreventie biedt via internet en telefoonlijnen contactmogelijkheden aan voor suïcidale mensen, hun naasten, betrokkenen en nabestaanden. Dit is een initiatief naar aanleiding van het advies suïcidepreventie uit 2007, als onderdeel van het suïcidepreventiebeleid van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Uit onderzoek blijkt dat mensen met suïcidegedachten baat hebben bij de online zelfhulpcursus via 113.nl.

Wat kunnen gemeenten doen?

Door het opnemen van extra vragen over het signaleren van suïcidale gedachten in de lokale gezondheidsmonitoren voor jeugd en volwassenen kunnen gemeenten inzicht krijgen in risicogroepen en de mogelijkheden om preventie in te zetten.

Een gemeente kan ook een inventarisatie maken van risicolocaties (locaties langs het spoor, hoge gebouwen) en maatregelen nemen om suïcides te voorkomen.

Door een ketenaanpak voor hulpdiensten, SEHSpoedeisende hulp, medisch specialisten en huisartsen, en de acute en reguliere GGZGeestelijke gezondheidszorg kan men de kwaliteit van de hulp bij suïcidaliteit verbeteren. Ook de nazorg aan suïcidepogers kan daardoor aan kwaliteit winnen.

Daarnaast kan een gemeente zich aansluiten bij Supranet Communities, geïnitieerd door 113 Zelfmoordpreventie. Deze community-aanpak is erop gericht familie en naasten, GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst’en, de wijk- of buurtteams, huisartsen, scholen, politie, (sport)verenigingen, ggz-instellingen, maar ook de vervoers- en sociaaleconomische sector intensief samen te laten werken. 

Voorbeeld: Supranet Community

De Supranet Community is gericht op de ontwikkeling en uitvoering van een lokale aanpak, ontwikkeld en uitgevoerd door de lokale stakeholders, om het aantal suïcides terug te dringen in hun regio en wordt daarbij ondersteund en gefaciliteerd door 113 Zelfmoordpreventie. Enkele regio’s zijn inmiddels gestart en van enkele andere regio’s is de verwachting dat zij op korte termijn zullen starten (zie kamerbrief d.d. 14 oktober 2019). 

Een regionale aanpak van suïcidepreventie kan heel succesvol zijn. In Duitsland werd een regionaal experiment georganiseerd waarbij huisartsen scholing kregen om depressie te signaleren en te bespreken, intermediairs werden geschoold, een publiekscampagne werd gehouden, informatie aan patiënten werd gegeven en zelfhulp werd ondersteund. Dit leidde tot een reductie van suïcidale gedragingen van 24 % in twee jaar. In ons land kan de gatekeepertraining worden gevolgd, geïnitieerd door 113 Zelfmoordpreventie.

Voorbeeld: Gatekeepertraining GGD Amsterdam

De gatekeepertraining is erop gericht (mogelijke) suïcidale gedachten bij mensen bespreekbaar te maken, de veiligheid in te schatten en de ander te stimuleren om hulp te zoeken. GGD Amsterdam heeft diverse groepen professionals de gatekeepertraining laten volgen waaronder studentendecanen, maatschappelijk werkers, schuldhulpverleners, schoolartsen en slachtofferhulp. De training kan op locatie worden gevolgd, als team of individueel via de open inschrijving bij 113 Zelfmoordpreventie.