Landelijke kaders om overgewicht tegen te gaan zijn bijvoorbeeld het Nationaal Preventieakkoord, het Nationaal Sportakkoord en de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid.  
 

Nationaal Preventieakkoord 

Binnen het Nationaal Preventieakkoord (2018) is een van de doelen een daling van het aantal mensen met overgewicht in 2040. Verschillende partijen zetten zich in om: 

  • gezond eten te bevorderen  
  • meer en beter sporten en bewegen aantrekkelijker te maken  
  • de omgeving gezonder te maken 
  • te zorgen voor goede ondersteuning voor mensen met overgewicht en obesitas  

Bekijk het Nationaal Preventieakkoord  op Rijksoverheid.nl.  

  

Nationaal Sportakkoord 

De maatregelen in het Nationaal Sportakkoord  zijn bedoeld om meer mensen in beweging en aan het sporten te krijgen.  

Maatregelen zijn bijvoorbeeld:  

  • ruim 700 extra buurtsportcoaches  
  • beweegprogramma’s voor kinderen onder de 6 jaar 

  

Landelijke Nota Gezondheidsbeleid  

De Landelijke Nota Gezondheidsbeleid legt de prioriteit bij 4 gezondheidsvraagstukken:  

  • gezondheid in de sociale en fysieke leefomgeving; 
  • gezondheidsachterstanden verkleinen; 
  • druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen; 
  • vitaal ouder worden. 

Lokaal kunt u bijvoorbeeld inzetten op: 

  • bevorderen van fietsverkeer in en tussen steden; 
  • aanleggen van aantrekkelijk groen (ook voor ouderen en kinderen); 
  • creëren van inclusieve speelplekken. 

Bekijk de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024.  

 

Landelijke programma’s voor preventie overgewicht

JOGG Jongeren Op Gezond Gewicht (Jongeren Op Gezond Gewicht ) gezonde jeugd gezonde toekomst werkt samen met gemeenten. Zij maken de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien gezonder. Dit doen zij via de JOGG-aanpak. Deze aanpak creëert een werknet van beleidsbepalers, professionals en volwassenen die het kind omringen. Het werknet werkt vanuit zes voorwaarden:

  • politiek-bestuurlijk draagvlak
  • publiek-private samenwerking
  • gedeeld eigenaarschap
  • verbinding preventie & zorg
  • communicatie 
  • monitoring & evaluatie 

Thema’s om de leefomgeving rondom kinderen en jongeren gezonder te maken zijn: 

  • water drinken
  • gezond eten
  • meer bewegen
  • voldoende slapen

Inzichten uit de praktijk en verschillende onderzoeken hebben ertoe geleid dat de aanpak zich heeft ontwikkeld tot een gedegen methodiek. 

Lees meer op de website van JOGG

 De Gecombineerde Leefstijl Interventie ( GLI Gecombineerde Leefstijlinterventie (Gecombineerde Leefstijlinterventie )) is een programma dat zich richt op het verwerven en behouden van een gezonde leefstijl bij volwassenenmet (ernstig) overgewicht. Door begeleiding en advies bij voeding, beweging en gedragsverandering wordt toegewerkt naar een gezonde leefstijl.  

Er worden momenteel vier GLI-programma’s vergoed uit de basisverzekering: 

  • Samen Sportief in Beweging 
  • BeweegKuur 
  • SLIMMER 
  • CooL 

Lees meer over de GLI 

 

Sinds 2019 is een groeiend aantal gemeenten aan de slag met de implementatie van de aanpak Kind naar Gezonder Gewicht. Deze aanpak kenmerkt zich door de nauwe samenwerking tussen professionals uit zowel het zorg- als sociaal domein. Eén centrale zorgverlener coördineert het begeleidingstraject en bouwt een vertrouwensband op met het kind en het gezin. Het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) verzamelde cijfers en ervaringen van 25 gemeenten die werken met de aanpak (RIVM, 2021).  

Het actieprogramma Kansrijke Start wil kwetsbare ouders helpen zodat hun  kinderen zo gezond mogelijk hun leven starten. Zoals op tijd geboren worden of het hebben van voldoende geboortegewicht. Het programma richt zich op kinderen in de eerste duizend dagen van hun leven. Hierbij is extra aandacht voor kinderen in kwetsbare situaties.

Het stimuleert gemeenten lokale of regionale coalities te bouwen of te versterken om zo te komen tot een gezamenlijke aanpak rond de eerste 1.000 dagen. Zo’n coalitie is een samenwerking tussen gemeenten, GGD Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst)’en, zorgverzekeraars en zorgaanbieders die rond de geboorte een rol spelen. Een lokale coalitie maakt gezamenlijk ketenafspraken over ondersteuning aan kwetsbare ouders voor en tijdens de zwangerschap en na de geboorte.

Lees meer op de website van de Kansrijke start 

Met Gezonde kinderopvang werken kinderopvangorganisaties aan de gezondheid en gezonde leefstijl van kinderen. Dit gaat via een structurele en integrale manier van werken. Daarbij is ook aandacht voor de deskundigheid van medewerkers.

Zo laten organisaties die aan de slag gaan met Gezonde Kinderopvang een medewerker opleiden tot coach Gezonde Kinderopvang. Deze coach is het aanspreekpunt voor gezonde leefstijl binnen de organisatie. Ook schoolt  en coacht de coach zijn collega’s structureel in het werken aan gezonde kinderopvang. 

Lees meer op de website van Gezonde kinderopvang 

Met de Gezonde School-aanpak werken scholen in het primair, speciaal, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs aan een gezonde leefstijl bij kinderen. Dit gaat via een structurele en integrale manier van werken. 

Scholen kiezen een of meerdere gezondheidsthema's, zoals voeding, bewegen en sport en welbevinden. Voor elk thema gaan zij dan aan de slag op basis van de pijlers: gezondheidseducatie, fysieke en sociale omgeving, signaleren en beleid.

Lees meer op de website van Gezonde School

Alles is Gezondheid is het nationale programma voor een gezonder en vitaler Nederland. Overheid, bedrijven, sportorganisaties, zorgpartijen en maatschappelijke organisaties werken samen om dat te bereiken. Bijvoorbeeld op het gebied van zorg, school, wijk, werk en gezondheidsbescherming. 

Ook is er ruimte voor nieuwe acties zoals het stimuleringsprogramma voor de aanpak van gezondheidsachterstanden. Het programma Alles is Gezondheid is gestart in 2014 en loopt tot en met 2021.

Lees meer op de website Alles is Gezondheid

Gezond In is een stimuleringsprogramma voor gemeenten. Gemeenten die meedoen aan Gezond in de Stad ( GIDS Gezondheid In De Stad (Gezondheid In De Stad )) krijgen via dit programma hulp bij het versterken van hun lokale aanpak van gezondheidsachterstanden. 

Het programma biedt de gemeenten vier jaar lang advies, praktische instrumenten en landelijke- en regionale bijeenkomsten. 

Lees meer over Gezond In en overgewicht op de website van Gezond In 

Het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) werkt, in samenwerking met ZonMw Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie (Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie), aan kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten om de aspecten gezondheid en natuur meer mee te nemen bij beleidsafwegingen over de inrichting van de leefomgeving.

Lees meer over Gezonde groene leefomgeving