Cijfers en informatiebronnen over (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa))'s en (humaan immunodeficiëntievirus), onbedoelde zwangerschap en/of seksuele grensoverschrijding helpen je bij het in kaart brengen van de seksuele gezondheid in jouw gemeente of regio.

Cijfers en feiten seksuele gezondheid

In 2025 daalde het aantal (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa))-consulten bij de Centra Seksuele Gezondheid (CSG's) met 8% ten opzichte van 2024. Ook het aantal consulten bij de huisarts en het gebruik van thuistesten nam af. Tegelijkertijd nam het aantal diagnoses van verschillende soa's juist toe. Dit duidt erop dat mensen met een verhoogd risico de weg naar passende soa-zorg minder goed weten te vinden, waardoor infecties vaker onopgemerkt blijven en zich verder kunnen verspreiden.

Gonorroe en syfilis

Het aantal diagnoses van gonorroe steeg dit van 13.952 in 2024 naar 14.297 in 2025 (2%). Het aantal infectieuze syfilisdiagnoses nam toe van 1.798 naar 1.927 (7%). Vooral onder heteroseksuele mannen en vrouwen was sprake van een duidelijke toename van syfilis. Bij heteroseksuele vrouwen onder de 25 zijn de stijgende gonorroe-aantallen over de afgelopen jaren zorgwekkend.

Chlamydia

Het aantal chlamydiatesten en -diagnoses is sterk gedaald. De cijfers vanaf 2025 zijn niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren. Dit komt door een wijziging van het landelijke testbeleid: sinds januari 2025 worden standaard alleen mensen met klachten of een partner met klachten op chlamydia getest.

Hiv

Na jarenlange daling blijft het aantal (humaan immunodeficiëntievirus)-infecties sinds 2020 stabiel tussen de 400 en 500 per jaar. In 2025 werden 440 nieuwe hiv-diagnoses geregistreerd. Dit is een stijging van 6% ten opzichte van 2024. Onder mannen die seks hebben met mannen (MSM) daalde het aantal hiv-diagnoses met 9%. Bij veel heteroseksuele mannen en vrouwen wordt hiv echter nog laat vastgesteld. Vroege opsporing is belangrijk, omdat mensen die tijdig worden behandeld gezond kunnen blijven én hiv niet meer kunnen overdragen.

PrEP

PrEP (pre-expositieprofylaxe) is een zeer effectieve manier om hiv te voorkomen. Sinds augustus 2024 kunnen de Centra Seksuele Gezondheid (CSG's) zelfstandig PrEP voorschrijven en is de eerdere deelnemerslimiet voor het landelijke PrEP-programma vervallen. In 2025 maakten ruim 21.000 mensen gebruik van het landelijke PrEP-programma via de CSG's.

Ondanks de verbeterde toegang maakt een aanzienlijk deel van de mensen die in aanmerking komt voor PrEP hier nog geen gebruik van.

Condoomgebruik

Condooms zijn een belangrijk onderdeel van de preventie van soa's en hiv. Het gebruik is de afgelopen jaren afgenomen, met name onder jongeren. Bij de eerste keer vaginale seks gebruikte in 2023 64% van de jongens en 69% van de meisjes een condoom; iIn 2017 was dat nog 75% en 72%. Onder jongeren die geen relatie hadden met hun laatste sekspartner steeg het aandeel dat nooit een condoom gebruikte bij jongens van 25% in 2012 naar 40% in 2023 en bij meisjes van 36% naar 46%.

Ook onder volwassenen worden condooms vaak achterwege gelaten. In 2023 gebruikte 43% van de mannen en 56% van de vrouwen geen condoom bij een laatste sekspartner als dit een onenightstand was. In de totale volwassen bevolking nam het aandeel dat nooit een condoom gebruikte met de laatste sekspartner toe van ongeveer twee op de vijf in 2017 naar de helft in 2023.  Deze ontwikkeling is zorgelijk, het condoomgebruik neemt af, terwijl het aantal diagnoses van verschillende soa's blijft stijgen. 

Cijfers en bronnen over soa's, hiv en condoomgebruik

In 2023 had 1,1% van de mannen en 1% van de vrouwen (18-49 jaar) in het voorafgaande jaar te maken met een ongeplande zwangerschap. Voor 0,3% van de mannen en 0,4% van de vrouwen was de zwangerschap ongewenst. In 2025 gebruikte 77% van de seksueel actieve vrouwen in de leeftijd van 16 tot 49 jaar een anticonceptiemethode. 6,5% loopt een risico op een ongeplande zwangerschap. Sinds 2022 is er een stijging zichtbaar in het aantal zwangerschapsafbrekingen. Het aantal tienermoeders daalt daarentegen al jaren: van 2.579 in 215 naar 1.215 in 2025, minder dan de helft.

Anticonceptie

Anticonceptiegebruik speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen. 91% van de jongeren gebruikte bij de eerste keer penis-in-vagina seks een anticonceptiemethode. Een condoom wordt dan iets vaker gebruikt dan de pil. Ongeveer een derde van de jongeren gebruikt bij de eerste keer zowel de pil als een condoom. Anticonceptiegebruik verschilt per leeftijdsgroep. Van de meiden van 13-16 jaar die ooit penis-in-vagina seks hebben gehad, gebruikt 72% een anticonceptiemethode. Bij meiden van 17-24 jaar is dit 80%, bij vrouwen van 25-39 jaar 59% en bij vrouwen van 40-49 jaar gebruikt 47%. 14% van de vrouwen tussen de 18-30 jaar gebruikt een zogenoemde natuurlijke methode om zwangerschap te voorkomen: 4% doet aan terugtrekken voor het klaarkomen, 10% past een vruchtbare-dagen-methode toe.

Bij vrouwen tussen de 18 en 49 jaar noemt ongeveer een derde hormonen als reden om geen anticonceptie te gebruiken; bij jonge vrouwen is dit meer dan de helft (57%). Uit onderzoek van Rutgers blijkt dat hormonen de meest genoemde reden zijn om geen anticonceptie te gebruiken of juist te kiezen voor een vruchtbare-dagen-methode (ook bekend als natuurlijke methode). Eén op de drie vrouwen onder de 25 jaar noemt bijwerkingen als reden om geen anticonceptie te gebruiken. Ook gaf één op de drie vrouwen aan om diezelfde reden een natuurlijke methode te gebruiken.
 

Cijfers en bronnen over onbedoelde zwangerschap en anticonceptie

Seksuele grensoverschrijding omvat verschillende vormen van grensoverschrijdend seksueel gedrag of seksueel getinte toenadering, zowel fysiek als niet-fysiek. Ruim de helft van alle vrouwen en meisjes heeft dit weleens meegemaakt, en bijna één op de vijf van alle mannen en jongens.

In 2024 gaf 16% van de vrouwen en 7% van de mannen aan te maken te hebben gehad met seksuele grensoverschrijding, waaronder ongewenste opmerkingen en online grensoverschrijding. Het risico is het hoogst bij vrouwen tussen de 16 en 24 jaar (rond de 40%), bi-plus vrouwen (34%) en homoseksuele mannen (26%). Ook online seksuele intimidatie komt veel voor. Bijna 7% van de vrouwen en 4% van de mannen van 16 jaar en ouder maakte dit in één jaar mee. Jonge vrouwen zijn daarbij verreweg het vaakst slachtoffer: meer dan 20%.

Cijfers en bronnen over seksuele grensoverschrijding

Risicogroepen

Bepaalde groepen mensen lopen meer risico op een (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)), op een onbedoeld zwangerschap of om slachtoffer te worden van seksueel overschrijdend gedrag.

  • jonge (onder de 25 jaar) heteroseksuele mannen en vrouwen
  • homoseksuele, biseksuele, transgender en andere mannen die seks hebben met mannen (MSM)
  • mensen met  (humaan immunodeficiëntievirus) (verhoogd risico op (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa))"s)
  • mensen met een migratieachtergrond, zoals mensen van Surinaamse en Antilliaanse/Arubaanse afkomst, vluchtelingen en asielzoekers
  • mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking
  • drugsgebruikers, inclusief mensen die drugs tijdens seks gebruiken (chemsex)
  • sekswerkers en hun klanten
  • swingers 

  • praktisch opgeleide jongeren
  • jongeren die geen onderwijs, werk of opleiding volgen
  • jongeren zonder startkwalificatie
  • jongeren met een verstandelijke beperking of multiproblematiek
  • migranten met een vluchtelingenachtergrond

  • jongeren
  • vrouwen, vooral jongere vrouwen 
  • lhbti-personen, met name biseksuele vrouwen
  • mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking

Risicofactoren en gevolgen

Oorzaken/risicofactoren

Onbehandelde (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa))’s geven niet altijd klachten en kunnen daardoor onopgemerkt blijven. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor iemands eigen gezondheid en die van hun seksuele partner(s). Op soaaids.nl vind je een overzicht van de belangrijkste risicofactoren en gevolgen van soa en hiv.

Gevolgen

Naast de medische gevolgen van soa’s, zijn er ook psychosociale gevolgen zoals angst, schaamte, relatieproblemen en structurele gevolgen voor de mentale gezondheid door stigma en discriminatie.

Risicofactoren

De belangrijkste risicofactoren van een onbedoelde zwangerschap zijn:

  • Geen of niet goed gebruik van (betrouwbare) anticonceptie, of falende anticonceptie.
  • Persoonlijke en omgevingsfactoren, zoals:
    • vroege seksuele start, gebrekkige kennis, en lage risicoperceptie
    • laag zelfbeeld, lage zelfredzaamheid en multiprobllematiek
    • kwetsbare omstandigheden, armoede en instabiele jeugd en weinig toekomstperspectief
Gevolgen
  • Onbedoelde of ongeplande zwangerschap geeft vaak stress en/of psychosociale problemen. 
  • Op tienerleeftijd ouder worden en voor een kind zorgen, beperkt de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke kansen.
  • Tienermoeders hebben een grotere kans op latere fysieke en mentale gezondheidsproblemen. 
  • Er zijn aanwijzingen dat de kinderen van tienermoeders meer problemen hebben dan andere kinderen.
  • Zwangere tieners lopen een verhoogde kans op doodgeboorte of vroeggeboorte.
  • Kinderen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden hebben minder goede kansen op een gezonde en veilige ontwikkeling.

Risicofactoren

Er zijn verschillende factoren die het risico op het plegen of meemaken van ongewenst seksueel gedrag vergroten. Een deel geldt voor zowel plegers als slachtoffers:

  • genderstereotiepe opvattingen, dubbele seksuele moraal en schadelijke rolopvattingen
  • negatief zelfbeeld
  • opvoeding zonder ondersteuning en empathie
  • gebrekkige communicatieve vaardigheden en moeite met het herkennen en respecteren van grenzen en wensen
  • alcoholgebruik
  • ervaringen met seksueel misbruik in de kindertijd (dit vergroot het risico op nieuw slachtofferschap aanzienlijk).

Bij plegers speelt ook groepsdruk, gebrek aan empathie en impulsiviteit een rol.

Gevolgen

Seksuele grensoverschrijding kan leiden tot:

  • lichamelijke gevolgen (zoals letsel, zwangerschap of infectie met (Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa))/hiv)
  • psychische, seksuele en sociale problemen, zoals depressieve klachten, angsten,  (Posttraumatische stressstoornis), schuld- en schaamtegevoelens en relatieproblemen
  • een verhoogd risico om opnieuw slachtoffer te worden (revictimisatie)

De impact hangt sterk af van de vorm, aard, ernst en frequentie van de seksuele grensoverschrijding.

Meer informatie

  • Gezondheidsmonitor Jeugd van (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst)’en en (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu). Deze biedt per regio en stad o.a. informatie over seksueel gedrag, condoomgebruik en (Sexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term is afgeleid van sex en texting (sms/mms). Sexting wordt een probleem en is strafbaar als dit zonder instemming van de ander gebeurt en/of onder druk, dwang of chantage.). Een aantal GGD’en bieden via hun website gedetailleerde informatie aan over hun eigen regio.
  • Act4Respect Unlimited. Deze alliantie biedt informatie over onder andere seksueel geweld gericht tegen meiden/vrouwen en lhbti+’ers.

Rutgers
SoaAids Nederland
(Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)